میدل ایست نیوز: موصل در شمال عراق از نخستین شهرهایی محسوب می شود آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد که بعداز بعثت حضرت محمد (ص)، رسول مکرم اسلام فتح شد.
فاتحان غالبا اول اقدامی که بعد از فتح می کردند، بنای مسجدی برای برپایی نماز رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بود که آن گاه در نزدیکی آن مسجد دار الاماره، بازار و خانه ها ساخته میشد.
مسجد جامع موصل (مسجد اموی) اولیه مسجد این شهر بعد از فتح اسلامی می باشد و در طول این 14 قرن، عملیات توسعه و گسترش ای زیادی در آن ایفا شد و بعضی وقتها نیز گزینه تخریب و زیان مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد های ناشی از پیکار و شورش قرار گرفت.
احداث و حالت آن
«سعید الدیوه جی»، تالیف کننده اهل موصل در کتابش تحت عنوان «مساجد موصل در بعد از ظهر های مختلف تاریخ» می نویسد که اول مسجدی که در موصل بنا شد، مسجد جامع موصل هست که «عقبة بن فرقد السلمی» در سال 16 هجری آن را احداث کرد.
این مسجد در غرب محله سابق موصل و مشخصا در حوزه القلیعات که قلعه دارای اسم و رسم باشطابیا نیز در آن قراردارد، واقع گردیدهاست و نزدیک به 350 متر از رود دجله فاصله دارد.
مولف موصلی در کتابش عنوان می کند که بعد از آنکه ولایت موصل به «هرثمه بن عرفجه البارقی» سپرده شد و برای آنکه این شهر به یکی از شهرهای حکومت اسلامی آن مجال تبدیل خواهد شد، اقدام به توسعه مسجد جامع کرد و منازل و بازارهایی در حوالی آن بنا کرد.
مسجد اموی
الدیوه جی ادامه میدهد که موصل سپس شاهد افزایش جمعیت بود و از این رو مسجد ظرفیت آن همگی نمازگزار را نداشت بدین ترتیب «مروان بن محمد الاموی» اقدام به بازسازی و بسط آن در اولیهِ قرن دوم هجری کرد و این مسجد که آنگاه 11 هزار نمازگزار را در خود جای می بخشید، به مسجد اموی نامگذاری شد.
«احمد قاسم الجمعه»، باستان شناس اسلامی اهل موصل نیز توضیح می دهد که در سال 167 هجری قمری خلیفه وقت مهدی عباسی اقدام به تخریب مسجد و بازسازی و توسعه و گسترش آن کرد تا نزدیک به 20 هزار نمازگزار را در خود جای دهد.
به گفته این دارای تخصص آثار اسلامی، موصل در بعدازظهر سلجوقیان در قرن چهارم شاهد نابسامانی ها و آشوب هایی بود و بخشی از مسجد در آن مجال فرو جاری شد و وضعیت مسجد تا نیمه قرن پنجم و آمدن اتابکیها به عرصه توان در موصل به همان موقعیت گذشته باقی ماند.
الجمعه در بیان کرد وگویی با وبسایت «الجزیره» تصریح کرد که شهر موصل در حین اتابکیها یکی از شهرهای اصلی عالم اسلامی بود و این مسجد در سال 543 هجری به دست سیف الدین اولیه بن عماد الدین زنگی، تجدید بنا شد.
منابع تاریخی نوشته اند که اتابکیها پس از آنکه مسجد جامع نوری را بنا کردند برای تشخیص آن از مسجد جامع آغاز، مسجد جامع اموی را به مسجد جامع عتیق نامگذاری کردند.
مسجد اموی در موصل
ورودی مسجد که نام موسس و تاریخ ساخت آن در سال 16 هجری معین میباشد.
تخریب مسجد اموی
این مسجد در طول حمله مغول ها به حیطه آیتم تخریب و ویرانی قرار گرفت. به گفته دارای تخصص آثار اسلامی اهل موصل، در بین سال های 798 و 804 هجری قمری، این مسجد به صورت بی نقص به وسیله تیمورلنگ تخریب شد.
احمد قاسم جمعه تاکید کرد که مسجد اموی یا مسجد جامع موصل، پنجمی مسجدی هست که در اسلام بنا شده، و بعداز مسجد قباء، مسجد النبی، مسجد بصره و مسجد کوفه قرار میگیرد.
سعید الدیوه جی در کتابش نوشته هست که این مسجد مجددا در اوایل دولت عثمانی بازسازی شد و مردم به ساخت منازل و بازارها در اطراف آن روی آوردند.
در قرن 13 هجری قمری یکی نیکوکاران موصلی به نام «محمد مصفی الذهب»، مسجد اموی را در موصل کاملا نوسازی کرد و این مسجد تاکنون نام جامع المصفی (مسجد المصفی) را به یاور دارد.
عنایت این مسجد
«محمد الشماع»، اندیشمند اسلامی درباره مداقه این مسجد می گوید که مسجد اموی یک کدام از اول مساجد بنا شده در عصر اسلامی و اولیه مسجد در موصل میباشد.
الشماع درپی توضیح اعطا کرد که مساحت حقیقی این مسجد یکسری برابر مساحت فعلا آن هست و در همه فرصت های فرمانروایی گزینه توجه و اهتمام همگان بوده می باشد.
وی با اشاره به اینکه این مسجد در جنگ اخیر و حمله داعش به عراق تخریب شدهاست، اعلام کرد که پس از گذشت 4 سال از بازپسگیری موصل از دست داعش، هنوز این مسجد تجدید بنا نشده میباشد.
از طرفی دیگر «جمال البدرانی»، روزنامه نگار این نظر را دارد که مسجد اموی موصل به علت زد خورد های متعددی که موصل شاهد آن بوده و تخریب های چندباره، به شهرت مسجد اموی در حلب و دمشق نرسیده می باشد.
انتظار می رود این مسجد در آینده به وسیله مقامات حکومتی عراق بازسازی شود که در غیراینصورت قطعا بوسیله خیرین این اقدام صورت خواهد گرفت.
راهنمای انتخاب مسجد مناسب برای برگزاری مراسم ختم در مشهد