مجله خبری مساجد

ربوبیت
رُبوبیَّت از صفات فعل پروردگار به معنای دوراندیشی و اداره کارها دنیا میباشد. ربوبیت الهی با خالقیت تلازم دارااست، بدین مفهوم که رب عالم غیر از آفریننده آن مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد وجود ندارد.

ربوبیت الهی از اصول آئین، از ضروریات ادیان آسمانی، و انکار آن موجب شرک شمرده گردیده و بر این محور، سهم دار قرار دادن کسی در‌این صفت نیز کفر میباشد. اورده شده که پایه تضارب و مخالفت مشرکان با پیامبران(ع) در حین تاریخ، ربوبیت الهی بوده میباشد، خیر خالقیت؛ از جمله نمرود و فرعون گرچه ادعای ربوبیت داشته‌اند، اما خالقیت معبود را رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌پذیرفته‌اند.

آیه‌ها و احادیث زیادی به ربوبیت خداوند پرداخته میباشد. بعضا از این آیه‌ها عبارتند از: آیه نخستین تا سوم سوره ثنا، آیه ۱۶۴ سوره انعام، آیه ۱۶ سوره رعد، آیه ۱۱۶ سوره مؤمنون، آیه ۱۲۶ سوره صافات، آیه سوم و ۳۱ سوره یونس و آیه نهم تا دوازدهم سوره فصلت آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد و آیه میثاق.

ربوبیت تکوینی و تشریعی، از تقسیمات ربوبیت میباشد؛ خواسته از ربوبیت تکوینی، اداره کارها عالم میباشد، و ربوبیت تشریعی مرتبط با پست کردن پیامبران و کتاب‌های الهی، قانونگذاری و تشریع میباشد. نقل شده که ربوبیت الهی منحصربه‌فرد در دوراندیشی و اداره کارها عالم وجود ندارد، بلکه آگاهی کارها در آخرت نیز به وسیله پروردگار اعمال میگیرد.

بر پایه ی توحید در ربوبیت، فقط مدبر و کارگردان عالم خدا میباشد. تلازم ربوبیت و خالقیت و نیز دلالت وحدت و هماهنگی نظام عالم بر یگانگی مدبّر، مثلا دلایل توحید در ربوبیت شمرده گردیده است. آیه «لَوْ کانَ فِیهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللهُ لَفَسَدَتا» و بعضی احادیث نیز دلالت بر توحید ربوبی دارا هستند.

معنی‌شناسی
ربوبیت از صفات فعل پروردگار،[۱] به معنای آگاهی و اداره کارها فقیه[یادداشت ۱] میباشد.[۲]

به اعتقادوباور روضه خوان طوسی، عالم و مفسر شیعه در قرن پنجم هجری، ربوبیت، ساخت موقعیت‌های متوالی در چیزی میباشد تا آن چیز در تربیت به حد کمال رسد و آفریدگار از‌آن‌جا‌که آفریننده عالَم میباشد، ربِّ مخلوقات نیز میباشد.[۳] از حیث سید مرتضی عسکری، سیره‌نگار و مورخ شیعه قرن پانزدهم هجری، معنای رب و ربوبیت در اصطلاح اسلامی عبارت میباشد از تربیت و درایت مخلوقات در زمان پروسه معاش تا هر کدام از آنان به سکو کمال وجودی خویش برسند.[۴]

از بینش محمدتقی مصباح یزدی، فیلسوف و متکلم شیعه، ربوبیت مطلقه الهی به‌این معنی میباشد که مخلوقات در همگی شئون وجودی متعلق به تولید کننده می‌باشند و وی میباشد که آفریدگان را اداره می‌نماید و روزی‌خواران را توسط روزی‌هایی که می‌آفریند، روزی میدهد و موجودات دارنده ادراک (آدم) را با وسایل درونی مانند عقل و با وسایل بیرونی مانند پیامبران و کتاب ها آسمانی هدایت می‌نماید و احکام و تکالیفی برای مکلفان انتخاب می‌نماید.[۵]

مصادیق فراوانی برای ربوبیت و دور اندیشی کارها اورده شده میباشد؛ مثلا حیات دادن و میراندن، مراقبت و حفظ، روزی دادن، و نیز دستور و ممانعت.[۶]

اورده شده که کلمه و واژه «رب» و صفت ربوبیت به طور مطلق (فارغ از اضافه به چیزی) صرفا برای معبود به عمل می‌رود؛[۷] چون استعمال این صفت و کلمه و واژه به طور مطلق، مالکیت تمامی مخلوقات را دربردارد.[۸] بر این پایه، کلمه و واژه رب در شکل اضافه به چیزی، می تواند برای دیگر افراد (یعنی جز خداوند) هم استعمال شود؛ مانند رب الابل (صاحب و مالک شتر) و رب الدار (صاحب منزل).[۹]علامه طباطبائی تالیف کننده تعبیر المیزان اعتقاد دارد که از عبارت «أَنَا رَبُّمعدودُ الْأَعْلی»[۱۰] که قرآن از گویش فرعون خطاب به مصریان نقل می‌نماید بر‌می آید که وی خویش را ربّ و آفریدگار عموم مصر می‌پنداشت خیر خدای مطلق.[۱۱]

ربوبیت از ریشه «رب» به معنای صاحب،[۱۲] تربیت کننده،[۱۳] اصلاح کننده،[۱۴] سید (مولی)، دانایی کننده،‌ قَیِّم و نعمت دهنده آمده میباشد.[۱۵]

ربوبیت
رُبوبیَّت از صفات فعل پروردگار به معنای دوراندیشی و اداره کارها دنیا میباشد. ربوبیت الهی با خالقیت تلازم دارااست، بدین مفهوم که رب عالم غیر از آفریننده آن مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد وجود ندارد.

ربوبیت الهی از اصول آئین، از ضروریات ادیان آسمانی، و انکار آن موجب شرک شمرده گردیده و بر این محور، سهم دار قرار دادن کسی در‌این صفت نیز کفر میباشد. اورده شده که پایه تضارب و مخالفت مشرکان با پیامبران(ع) در حین تاریخ، ربوبیت الهی بوده میباشد، خیر خالقیت؛ از جمله نمرود و فرعون گرچه ادعای ربوبیت داشته‌اند، اما خالقیت معبود را رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌پذیرفته‌اند.

آیه‌ها و احادیث زیادی به ربوبیت خداوند پرداخته میباشد. بعضا از این آیه‌ها عبارتند از: آیه نخستین تا سوم سوره ثنا، آیه ۱۶۴ سوره انعام، آیه ۱۶ سوره رعد، آیه ۱۱۶ سوره مؤمنون، آیه ۱۲۶ سوره صافات، آیه سوم و ۳۱ سوره یونس و آیه نهم تا دوازدهم سوره فصلت آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد و آیه میثاق.

ربوبیت تکوینی و تشریعی، از تقسیمات ربوبیت میباشد؛ خواسته از ربوبیت تکوینی، اداره کارها عالم میباشد، و ربوبیت تشریعی مرتبط با پست کردن پیامبران و کتاب‌های الهی، قانونگذاری و تشریع میباشد. نقل شده که ربوبیت الهی منحصربه‌فرد در دوراندیشی و اداره کارها عالم وجود ندارد، بلکه آگاهی کارها در آخرت نیز به وسیله پروردگار اعمال میگیرد.

بر پایه ی توحید در ربوبیت، فقط مدبر و کارگردان عالم خدا میباشد. تلازم ربوبیت و خالقیت و نیز دلالت وحدت و هماهنگی نظام عالم بر یگانگی مدبّر، مثلا دلایل توحید در ربوبیت شمرده گردیده است. آیه «لَوْ کانَ فِیهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللهُ لَفَسَدَتا» و بعضی احادیث نیز دلالت بر توحید ربوبی دارا هستند.

معنی‌شناسی
ربوبیت از صفات فعل پروردگار،[۱] به معنای آگاهی و اداره کارها فقیه[یادداشت ۱] میباشد.[۲]

به اعتقادوباور روضه خوان طوسی، عالم و مفسر شیعه در قرن پنجم هجری، ربوبیت، ساخت موقعیت‌های متوالی در چیزی میباشد تا آن چیز در تربیت به حد کمال رسد و آفریدگار از‌آن‌جا‌که آفریننده عالَم میباشد، ربِّ مخلوقات نیز میباشد.[۳] از حیث سید مرتضی عسکری، سیره‌نگار و مورخ شیعه قرن پانزدهم هجری، معنای رب و ربوبیت در اصطلاح اسلامی عبارت میباشد از تربیت و درایت مخلوقات در زمان پروسه معاش تا هر کدام از آنان به سکو کمال وجودی خویش برسند.[۴]

از بینش محمدتقی مصباح یزدی، فیلسوف و متکلم شیعه، ربوبیت مطلقه الهی به‌این معنی میباشد که مخلوقات در همگی شئون وجودی متعلق به تولید کننده می‌باشند و وی میباشد که آفریدگان را اداره می‌نماید و روزی‌خواران را توسط روزی‌هایی که می‌آفریند، روزی میدهد و موجودات دارنده ادراک (آدم) را با وسایل درونی مانند عقل و با وسایل بیرونی مانند پیامبران و کتاب ها آسمانی هدایت می‌نماید و احکام و تکالیفی برای مکلفان انتخاب می‌نماید.[۵]

مصادیق فراوانی برای ربوبیت و دور اندیشی کارها اورده شده میباشد؛ مثلا حیات دادن و میراندن، مراقبت و حفظ، روزی دادن، و نیز دستور و ممانعت.[۶]

اورده شده که کلمه و واژه «رب» و صفت ربوبیت به طور مطلق (فارغ از اضافه به چیزی) صرفا برای معبود به عمل می‌رود؛[۷] چون استعمال این صفت و کلمه و واژه به طور مطلق، مالکیت تمامی مخلوقات را دربردارد.[۸] بر این پایه، کلمه و واژه رب در شکل اضافه به چیزی، می تواند برای دیگر افراد (یعنی جز خداوند) هم استعمال شود؛ مانند رب الابل (صاحب و مالک شتر) و رب الدار (صاحب منزل).[۹]علامه طباطبائی تالیف کننده تعبیر المیزان اعتقاد دارد که از عبارت «أَنَا رَبُّمعدودُ الْأَعْلی»[۱۰] که قرآن از گویش فرعون خطاب به مصریان نقل می‌نماید بر‌می آید که وی خویش را ربّ و آفریدگار عموم مصر می‌پنداشت خیر خدای مطلق.[۱۱]

ربوبیت از ریشه «رب» به معنای صاحب،[۱۲] تربیت کننده،[۱۳] اصلاح کننده،[۱۴] سید (مولی)، دانایی کننده،‌ قَیِّم و نعمت دهنده آمده میباشد.[۱۵]