نقش مسجد امام حسن مجتبی در فعالیت‌های مذهبی و فرهنگی

مسجد امام حسن مجتبی مشهد نقش مهمی در فعالیت‌های مذهبی، فرهنگی و اجتماعی محله ایفا می‌کند. این مسجد علاوه بر برگزاری نمازهای جماعت و نماز جمعه، مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میزبان مراسم اعیاد، عزاداری‌ها، کلاس‌های قرآن و برنامه‌های آموزشی است و به عنوان یک مرکز تجمع فرهنگی و مذهبی شناخته می‌شود.

برگزاری نماز جمعه در این مسجد فرصت مناسبی برای ارتباط اجتماعی و تقویت روحیه همبستگی میان اهالی فراهم می‌کند. همچنین برنامه‌های آموزشی و فرهنگی شامل کلاس‌های قرآن، جلسات اخلاق و آموزش مهارت‌های اجتماعی هستند که با حضور متخصصان و روحانیون مجرب برگزار می‌شوند.

مسجد امام حسن مجتبی همچنین در حوزه اجتماعی فعال است و برنامه‌هایی مانند کمک به نیازمندان، جمع‌آوری کمک‌های خیریه و برگزاری نشست‌های مشاوره خانواده را ارائه می‌دهد. این فعالیت‌ها باعث می‌شود مسجد نقش فعالی در ارتقای سطح اجتماعی، فرهنگی و معنوی جامعه ایفا کند و به یک مرکز مورد اعتماد برای اهالی تبدیل شود.

نقش مسجد امام حسن مجتبی در تقویت همبستگی اجتماعی و مذهبی

یکی از مهم‌ترین نقش‌های مسجد امام حسن مجتبی مشهد، تقویت همبستگی اجتماعی و مذهبی در محله و شهر است. رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد با ارائه فضای امن و معنوی برای تجمع مردم، برگزاری مراسم مذهبی و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی، بستری برای تعامل، همکاری و همبستگی میان اهالی ایجاد کرده است.

برگزاری مراسم ترحیم، جشن‌های مذهبی، کلاس‌های آموزشی و همایش‌های فرهنگی باعث می‌شود اهالی منطقه با یکدیگر ارتباط نزدیک داشته باشند و روحیه مشارکت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در آنان تقویت شود. همچنین مسجد با فعالیت‌های خیریه و خدمات اجتماعی، حس مسئولیت و همدلی میان مردم را افزایش می‌دهد و نقش مهمی در ترویج ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی ایفا می‌کند.

مسجد امام حسن مجتبی مشهد با ترکیب فعالیت‌های عبادی، آموزشی، فرهنگی و اجتماعی، به یکی از مراکز کلیدی معنوی و اجتماعی منطقه تبدیل شده و همواره مورد توجه اهالی و زائران قرار دارد.

برنامه‌های آموزشی و فرهنگی مسجد امام حسن مجتبی

مسجد امام حسن مجتبی مشهد علاوه بر فعالیت‌های عبادی، به عنوان یک مرکز فرهنگی و آموزشی معتبر نیز فعالیت می‌کند. برنامه‌های آموزشی این مسجد شامل کلاس‌های قرآن، احکام، اخلاق، جلسات مشاوره و کارگاه‌های فرهنگی برای تمامی سنین است.

این برنامه‌ها با رویکرد عملی و جذاب برگزار می‌شوند تا شرکت‌کنندگان علاوه بر یادگیری مفاهیم دینی، مهارت‌های اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی خود را نیز تقویت کنند. همچنین مسجد میزبان همایش‌های مذهبی، نشست‌های تخصصی و مراسم فرهنگی است که باعث می‌شود نقش مسجد در ارتقای سطح فرهنگی منطقه برجسته شود.

ویژگی‌های معماری مسجد

معماری مسجد امام حسن مجتبی (ع) فکوری، تلفیقی از سادگی و زیبایی است و مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد تمامی عناصر آن برای ایجاد آرامش در فضای معنوی طراحی شده‌اند.

ویژگی‌های شاخص معماری:

• شبستان بزرگ و دل‌باز

• نورپردازی ملایم و مناسب

• محراب زیبای مزین به آیات قرآن

• فضای جداگانه برای بانوان

• سیستم صوتی پیشرفته برای برگزاری مراسم‌ها

• صحن کوچک یا حیاط برای تجمع‌ها و برنامه‌های جانبی

فضای مسجد پاکیزه و منظم بوده و برای اقامه نماز جماعت، مراسم ویژه و کلاس‌ها کاملاً مناسب است.

فعالیت‌های مذهبی مسجد

1. اقامه نماز جماعت

نمازهای یومیه در سه نوبت با حضور امام جماعت و اهالی محله برگزار می‌شود. شرکت مستمر مردم، این مسجد را به یکی از مراکز فعال عبادی در فکوری تبدیل کرده است.

2. مراسم مذهبی

در مناسبت‌هایی مانند:

• ماه رمضان

• شب‌های قدر

• ایام محرم

• میلادها و شهادت‌های اهل‌بیت

• ایام فاطمیه

• عید غدیر

برنامه‌های مذهبی و معنوی پرمحتوایی برگزار می‌شود. رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد این مراسم‌ها معمولاً با سخنرانی، مرثیه‌خوانی، مولودی، تلاوت قرآن و سفره‌های نذری همراه است.

فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی

1. جلسات قرآن

یکی از فعال‌ترین بخش‌های این مسجد، جلسات قرآنی برای گروه‌های سنی مختلف است. این جلسات شامل:

• آموزش روخوانی و روان‌خوانی

• تجوید

• تفسیر قرآن

• مباحث اخلاقی
  می‌شود و معمولاً با استقبال بالای نوجوانان و بانوان همراه است.

2. برنامه‌های ویژه نوجوانان

مسجد امام حسن مجتبی (ع) فکوری، فعالیت‌های متنوعی برای نوجوانان از جمله:

• کلاس‌های تربیتی

• برنامه‌های مناسبتی

• مسابقات فرهنگی

• کارگاه‌های مهارت‌آموزی
  برگزار می‌کند و نقش مهمی در هدایت و رشد معنوی نسل جوان دارد.

3. دوره‌های احکام و عقاید

این کلاس‌ها معمولاً برای بانوان، جوانان و علاقمندان برگزار می‌شود و شامل مباحث کاربردی دین در زندگی روزمره است.

نقش اجتماعی مسجد در محله فکوری

مسجد تنها یک مرکز عبادت نیست، بلکه محور اصلی ارتباطات اجتماعی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد مردم فکوری محسوب می‌شود.

مهم‌ترین نقش‌های اجتماعی مسجد:

• همکاری در فعالیت‌های خیریه

• شناسایی خانواده‌های نیازمند و کمک‌رسانی

• جمع‌آوری کمک‌های مردمی

• برگزاری برنامه‌های حمایتی در مناسبت‌ها

• ایجاد همدلی میان ساکنان محله

در بسیاری از مناسبت‌ها، اهالی محله با محوریت مسجد، برنامه‌های بزرگ فرهنگی و اجتماعی اجرا می‌کنند.

جایگاه معنوی مسجد امام حسن مجتبی (ع)

با توجه به شخصیت والا و اخلاق کریمانه امام حسن مجتبی (ع)، این مسجد نیز با محوریت الگوگیری از سیره کریمانه آن امام بزرگوار، همواره بر:

• مهربانی

• کمک به نیازمندان

• احترام به مردم محله

• جذب نوجوانان

• ترویج اخلاق نیکو
  تأکید دارد و این ویژگی‌ها باعث محبوبیت و اعتبار آن در منطقه شده است.

دلایل محبوبیت مسجد در میان اهالی

این مسجد به دلایل زیر، مورد توجه و اعتماد ساکنان فکوری است:

• محیط آرام و منظم

• امام جماعت آگاه و خوش‌برخورد

• برنامه‌های منظم و مفید برای همه سنین

• توجه خاص به تربیت نسل نوجوان

• فعالیت‌های خیرخواهانه

• برگزاری دقیق مراسم‌ها

نتیجه‌گیری

مسجد امام حسن مجتبی (ع) فکوری مشهد، تنها یک بنای عبادی نیست؛ بلکه مرکز مهمی برای فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و معنوی محله به شمار می‌آید. معماری زیبا، برنامه‌های متنوع و فضای معنوی گرم، این مسجد را به یکی از مساجد فعال و محبوب مشهد تبدیل کرده است. حضور مؤمنان و برنامه‌ریزی دقیق مسئولان مسجد سبب شده تا این مکان مقدس نقش مهمی در رشد معنوی و اجتماعی منطقه داشته باشد.

مسجد امام حسن مجتبی در مشهد، علاوه بر جایگاه مذهبی خود، به‌عنوان یک مرکز فرهنگی و اجتماعی فعال شناخته می‌شود.مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد با برگزاری برنامه‌های متنوع مذهبی و فرهنگی، نقشی مهم در ارتقای سطح معنوی و فرهنگی جامعه محلی ایفا می‌کند و به مردم فرصتی برای آموزش، تعامل اجتماعی و رشد روحی می‌دهد.

نماز جماعت و برنامه‌های مذهبی

یکی از اصلی‌ترین فعالیت‌های مسجد، برگزاری نماز جماعت روزانه و نماز جمعه است. رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد حضور مداوم نمازگزاران در نمازهای روزانه، باعث ایجاد حس همبستگی و تقویت باورهای دینی در جامعه می‌شود. همچنین، برگزاری نمازهای خاص ماه رمضان، ایام محرم و صفر و مناسبت‌های مذهبی، اهمیت مسجد را به‌عنوان مرکزی معنوی و دینی برجسته می‌کند.

کلاس‌های قرآن و آموزش دینی

مسجد امام حسن مجتبی با ایجاد کلاس‌های آموزش قرآن، مفاهیم دینی و احکام اسلامی، زمینه رشد علمی و معنوی جوانان و بزرگسالان را فراهم کرده است. این کلاس‌ها به شکل منظم برگزار می‌شوند و شامل آموزش خواندن قرآن، حفظ آیات و روخوانی صحیح می‌باشند. هدف این فعالیت‌ها، پرورش نسلی متعهد به ارزش‌های دینی و آشنایی با مفاهیم اخلاقی اسلام است.

برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی

مسجد علاوه بر فعالیت‌های مذهبی، میزبان برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی نیز هست. آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد این برنامه‌ها شامل سخنرانی‌ها، کارگاه‌های آموزشی، جلسات مشاوره خانواده، و برنامه‌های هنری مانند نمایشگاه‌های خوشنویسی و هنرهای اسلامی می‌باشند. هدف از این فعالیت‌ها، ارتقای سطح فرهنگی محله و ایجاد تعامل اجتماعی سالم است.

مراسم ویژه و مناسبت‌ها

مسجد امام حسن مجتبی مراسم ویژه مذهبی مانند ولادت ائمه، شهادت‌ها و جشن‌های مذهبی را برگزار می‌کند. این مراسم شامل سخنرانی‌های مذهبی، قرائت قرآن، مداحی و دعاهای دسته‌جمعی است که باعث تقویت روحیه دینی و وحدت میان اهالی محله می‌شود. حضور مردم در این مناسبت‌ها، به ایجاد حس تعلق اجتماعی و معنوی کمک می‌کند.

فعالیت‌های نوجوانان و جوانان

یکی از اولویت‌های مسجد، فعالیت‌های آموزشی و تفریحی برای نوجوانان و جوانان است. برگزاری جلسات مشاوره، کلاس‌های اخلاقی و دوره‌های آموزشی دینی، باعث می‌شود که نسل جوان با ارزش‌های دینی و اجتماعی آشنا شود و از مسیر رشد معنوی و اجتماعی هدایت گردد. این اقدامات، نقش مسجد را به‌عنوان یک مرکز تربیتی برای نسل آینده تقویت می‌کند.

گروه‌های داوطلب و خدمات اجتماعی

مسجد امام حسن مجتبی با سازماندهی گروه‌های داوطلب محلی، خدمات اجتماعی متنوعی ارائه می‌دهد. این گروه‌ها شامل کمک به نیازمندان، جمع‌آوری و توزیع بسته‌های غذایی، و انجام فعالیت‌های خیریه هستند. فعالیت‌های داوطلبانه نه تنها به نیازمندان کمک می‌کند، بلکه روحیه همبستگی و همکاری در محله را تقویت می‌کند.

نقش مسجد در ترویج فرهنگ اسلامی

مسجد با برگزاری کلاس‌های دینی، جلسات قرآن و مراسم مذهبی، فرهنگ اسلامی را در سطح محله گسترش می‌دهد. این فعالیت‌ها باعث می‌شوند که اهالی محله با ارزش‌های اخلاقی و دینی آشنا شوند و به رفتارهای مثبت و سالم در جامعه ترغیب شوند. همچنین، ارائه مشاوره‌های دینی و اخلاقی، به حل مسائل روزمره خانواده‌ها کمک می‌کند.

همکاری با نهادهای فرهنگی

مسجد امام حسن مجتبی با همکاری سازمان‌ها و نهادهای فرهنگی و آموزشی محلی، برنامه‌های متنوعی را اجرا می‌کند. این همکاری‌ها شامل برگزاری کارگاه‌های آموزشی، دوره‌های اخلاقی و برنامه‌های فرهنگی مشترک است که باعث ارتقای کیفیت فعالیت‌های مسجد می‌شود و جامعه محلی را فعال‌تر و آگاه‌تر می‌کند.

جمع‌بندی

فعالیت‌های مذهبی و فرهنگی مسجد امام حسن مجتبی، از نماز جماعت و کلاس‌های قرآن گرفته تا مراسم مذهبی و خدمات اجتماعی، نقش مهمی در تقویت باورهای دینی، آموزش نسل جوان و ایجاد همبستگی اجتماعی ایفا می‌کنند. این مسجد به‌عنوان یک مرکز جامع مذهبی و فرهنگی، فضایی معنوی و آموزشی فراهم کرده است که خانواده‌ها و جوانان می‌توانند در آن با آرامش، دانش و اخلاق دینی رشد کنند. ترکیب فعالیت‌های مذهبی و فرهنگی باعث شده است که مسجد امام حسن مجتبی، نماد پایبندی به دین و فرهنگ اسلامی در محله خود باشد و حضورش در جامعه محلی، تأثیرگذار و سازنده باقی بماند.

مســجد امام حسن مجتبی (ع) » با لطف و مداقه خویش حضرت ســاخته گردیده و آیتم اعتنا دوستان حضرت هم میباشد . داستانش را آقای عســکری که برای خودشــان در آنجا اتفاقــی افتاده در ســال چهل شمســی نقل می نمایند . مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آقای احمد عسکری می گوینــد : اینجانب در طهران جلســه ای قرآنی داشــتم که نوجوانان و جوانان در آن مجلس شــرکت می کردند وهمین طور با جوان های محل آشنا بودیم . یک روز پنجشنبه ســه تا از جوانان آمدند خانه ما.

اگــر از جادة کمربندی قم کــه از اصفهان به طهران مــی رود رد شــوید در اثنای آن کمربندی بــه تقاطعی عکس العمل می‌کنید که شــما اما از روی پل رد می شــوید منتها در خیابانی که از پایین پل رد می شــود و به ترمینال قم می رود در آنجا تقاطعی رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد هســت ســمت راست مسجد باشکوهی اســت که دارنده گنبد و گلدسته می باشد و کنار مســجد هم حسینیه ای ســاخته اند که آن هم دارنده یک گنبد و گلدسته ای هم می‌باشد . در‌حالتی که مجال کردید بروید هم نمازی بخوانید و هم توسلی داشته باشید .

این مسجد به اسم « مســجد امام حسن مجتبی (ع) » اســت که با لطف و مداقه خویش حضرت ســاخته گردیده و گزینه اعتنا دوستان حضرت هم می‌باشد . آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داستانش را آقای عســکری که برای خودشــان در آنجا اتفاقــی افتاده در ســال چهل شمســی نقل می نمایند . آقای احمد عسکری می گوینــد : اینجانب در طهران جلســه ای قرآنی داشــتم که نوجوانان و جوانان در آن مجلس شــرکت می کردند وهمین طور با جوان های محل آشنا بودیم . یک روز پنج‌شنبه ســه تا از جوانان آمدند خانه ما. ســه تا از جوان هایی که فعالیت مکانیکی هم داشتند و گفتند حاج آقای عسکری امروز پنج شــنبه میباشد بیایید برویم . جمکران زیرا شما آبرومند در خانة آفریدگار هســتید همپا ما بیایید تا ما به آرزو دعای شــما مطمئن باشیم دعای ما مستجاب می گردد . اینجانب نخستین شرمنده شــدم و گفتم، اینجانب که هســتم که بخواهم برای شــما دعا بکنم اما دیدم پاسخ رد دادن به‌این جوانان بهتر وجود ندارد .

خودشان ماشین داشتند به عبارتی صبح پنجشنبه جنبش کردیم . قبل از ظهر بود که رســیدیم مسجد امام حسن مجتبی (ع ) که نسبتاًً آن موقع هفت، هشت کیلومتر تا قم مسافت داشت و کویر بود . در آنجا ماشین وخیم شد . دوستان هر سه نفر مکانیک بودند، ایســتادند ماشین را درســت نمایند . اینجانب هم مجال را غنیمت شمردم و زیرا احتیاج به سرویس بهداشتی داشتم آفتابه را برداشــتم و آب هم در ماشــین بود و گفتم تا اینها ببینند عیب ماشین چیست بروم کنار کویر و برگردم . یک مقدار مسافت گرفتم و آمدم تا آن قسمتی که الآن مسجد است . دیدم یک ســیدی با فرم ایستاده اند مثل برخی اشخاص خراســانی می باشند که عمامه ای سبز بر راز می بندند، ایشــان هم عمامه ای سبز به راز بســته بودند و خالی به صورتشان و یک نیزه ای نسبتاً بلندمرتبه هفت، هشت متری دستشــان بود که داشتند روی زمین با آن آرم گذاری می کردند . اینجانب ســلام کردم و پیش خودم گفتم، این سید درین هوای گرم چرا ایستاده این عمل را می نماید؟ آن هم در وقتی که توپ و تانک هســت چرا نیزه دست گرفته میباشد . در ذهنم آمد که وی را ارشاد کنم و بیان کنم : بروبه صحیح برس، صحیح را بخوان . در ذهنم این مطالب به دور می زد و رفتم یک گوشــه ای قضای حاجــت بکنم که یک وقت دیدم آقا فرمودند : « آقای عســکری آنجا ننشین، اینجا مسجد اســت . » جا خوردم و با اینکه روحیه ام این میباشد که زود و بــدون چــون و چرا اطاعت نکنم بــدون سپردن گفتم چشــم . بعد از آن فرمودند « برو آن طرف » پشت تپه ای بود، اینجانب.هم بی تفویض رفتم . تا رفتم و برگردم فکرهایی در ســرم آمد که بیان‌کنم سید برو صحیح را بخوان، بی کار ایستاده ای در‌این گرما، اینجا چه شغل اســت جاری ساختن مید هی . نکتة دیگر اینکه شما خارج شهر، هفت هشت کیلومتر مسافت میباشد برای چه مسجد میخو اهی بسازی، کی اینجا نماز میخو اند؟ و نکتة سوم هم اینکه میخو استم بیان‌کنم شما مسجد نساخته، حکم مسجد را بر آن توشه کردی؟ برگشتم دیدم آقا هنوز مشغولند .

آمدم جلو و در ذهنم اولیه گفتم بگذار ســر به سرش بگذارم، مزاح بکنم . ما با ســادات که جوک می کردیم میگفتیم ســادات چهارشــنبه ها یک مقدار کارهاشان نامتعارف میباشد البته شــیوخ هر روز کارهاشــان این طور میباشد . این مرسوم گردیده بود . در ذهنم آمد که بیان کنم مگر امروز چهارشنبه میباشد که ایســتاده ای و این امور را می‌کنی؟ یک وقت دیدم آقا از ذهــن اینجانب خبر داشــتند و گفتند : « آقای عســکری امروز

پنجشنبه میباشد . » یک تبسمی هم کردند و اینجانب جا خوردم که آقا پیشــاپیش از فکرم اگاهی داشــتند . آنگاه در ذهنم آمد که سؤالاتم را بپرسم، آقا فرمودند : « سؤالاتت را بپرس . » گفتم واقعش این اســت که میخو استم ببینم شما این مسجد را برای چه کســی می سازید، جن میخو اهد اینجا نماز بخواند یا این که فرشــته که در‌این مسافت از شــهر مســجد می ســازید؟ فرمودند : « اینجا مســجد می شــود، عموم هم میایند اینجا نماز میخو انند . » گشوده به ذهنم رســید که اینجا هنوز مسجد ساخته نشــده شما حکم مسجد به آن دادید؟ چرا میگویید اینجا نجاست کردن درست وجود ندارد؟ فرمودند : « اینجا یک کدام از فرزندان حضرت فاطمه (س ) شهید گردیده است » و آن‌گاه اشاره کردند به طرف به عبارتی جا که الآن محراب مســجد ســاخته شــده میباشد و آن طرف هم که آلآن توالت های مسجد تاسیس شده است را علامت دادند و فرمودند : « آنجا هم برخی از دشــمنان معبود کشته شــده اند . لذا از این جهت احترام به خاک را میگفتم خیر اینکه مســجد میباشد . » سپس هم فرمودند :« آن قســمت هم حسینیه میگردد . » تا گفتند حسینیه دیدم اشکشان سرازیر شد، خویش آقای عسکری میگفتند , خویش اینجانب هم بی تفویض اشکم ریخت، نفهمیدم چه شد؟ همین که اسم امام حســین (ع ) برده شد خویش آقا اشکشان ریخت و ما هم بی سپردن فغان کردیم . آن‌گاه گفتم که چه کسی امداد می نماید؟ اپ چیست؟ اینجا که زمین بایر میباشد؟ همین طور نگران و متحیر بودم که جریان چیست؟ آقا فرمودند : « اینجا ساخته می شــود، کتابخانه ای هم آن طرف ساخته می‌گردد، کتاب هایش را بده، شــما کتاب هایش را مید هی؟ » گفتم : انشاءالله زنده باشم، این مسجد هم ساخته خواهد شد . آقا فرمودند : « انشاءالله . » گفتم زنده باشم دیده، کتاب هایش را مید هم . ولی شــما بگویید کی اینجا را می سازد؟ بانی مسجد که می باشد؟

آقــا فرمودند : « یدالله فوق أیدیهــم » گفتم اینجانب قرآن بلدم و بالاخــره مید انم یدالله فوق ایدیهــم ولی بالاخره یعنی چه؟

گشوده فرمودند : « بانی مســجد را شــما می بینی درود من‌را به وی برسان . » گفتم باشد . آمدم و از آقا مسافت گرفتم تا رسیدم به ماشین دیدم دوستان، به عبارتی لحظه ماشین را تعمیر کرده اند .

گفتم ماشین صحیح شــده؟ گفتند : آری همین الآن که شما آمدید ماشین صحیح شد . گفتند : آقای عسکری چقدر در انتظار کردیــد؟ گفتم با آن آقا داشــتم کلام می‌کردم و صورتم را برگردانــدم، دیدم هیچ کس نیســت و زمین خالی خالی اســت . یک رتبه منقلب شدم . دیگر به روی خویش نیاوردم و با جوانان هم زیاد صحبــت نکردم ولی دیگر در هم اکنون خودم نبودم؛ سوار ماشین شدیم و آمدیم قم . حضرت معصومه (س ) را زیارت کردیم و اینجانب هم همین طور حالم منقلب بود . ناهار را هم خوردیم و جوانان همین طور با اینجانب حرف می کردند امــا اینجانب در فکــر دیگر بودم . در فکــر آن جریانی که رخداد . آمدیم مســجد جمکران عصر پنجشنبه بود . نماز امام زمــان (ع ) را خواندم و تســبیحات حضرت زهرا (س ) و سپس صد تا صلوات در ســجده دارااست . رفتم به سجده صلواتی بفرستم . در حالی که طرف راستم یک پیرمردی بود و طرف چپــم یــک جوانی . اینجانب هم در درحال حاضر خودم بــودم و به خیال و خاطر آن جریان حالم منقلب بود . در وضعیت ســجده داشتم صلوات می فرســتادم . صدای آقا را مجدداً شــنیدم . آقای عسکری ســلامی علیکم . دیــدم صدا عین به عبارتی صدایی اســت که قبل از ظهر از آقا شــنیده بودم . تا ســلام را شنیدم پاسخ درود دادم . ولی دیگر حالم منقلب شد . گفتم در موقعیت سجده صلواتی می فرســتم و بعد از آن بلند می شــوم و این توشه دست به دامنشان می‌شوم . بلند شدم دیدم کسی وجود ندارد . از آن پیرمرد پرســیدم این آقا که ســلام کردند کی بودند؟ اذعان کرد : کسی اینجا خلا . به آن جوان هم گفتم . خاطرنشان کرد :خیر کسی عدم وجود . مجدداً حالم منقلب شد . افتادم و ظاهراً بیهو ش شدم . آن دو، سه نفــر جوانی که با ما بودند، آمدند مــا را بغل کردند و تروتمیز میگفتند چه گردیده؟ اینجانب روی خودم نیاوردم . این گزاره را هم یادم شد . آنجا در کویر هنگامی میخو اســتم از آقا غیر وابسته شــوم آقا فرمودند : « به آن جوان ها بگویید , ما حاجت شمارا دادیم و مشــکل شما حل شد . » لذا به آن جوانان هم گفتم شــما مشکلتان را حل گردیده فکر کنید با اینکه هنوز نیامده بودند و توســل هم نکرده بودند، آقا پیشاپیش فرمودند، بدین جوانان بگویید ما ایراد شمارا حل کردیم .

رابطه با امام عسکری(ع)
روحانی طوسی، اورا «علی بن محمد صیمری» خوانده و جزء اصحاب امام حسن عسکری(ع) به شمار آورده[۸] که مکاتباتی هم با امام داشته میباشد. علی بن محمد سمری می گوید: ابو محمد (امام عسکری) به اینجانب نوشت: «فتنه‌ای پیش میاید که شمارا گم راه می‌نماید. بر حذر باشید و از آن مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بپرهیزید.»

بعداز سه روز، اتفاق‌ای برای بنی‌هاشم پیش آمد که ناگواری‌ها و دشواری‌های متعددی برای آن ها دربرداشت. اینجانب به حضرت طومار‌ای نوشتم: آیا به عبارتی میباشد که فرمودید؟ وی جواب اعطا کرد: «نه، غیر از این میباشد. خویش را نگهداری نمائید.» یک سری روز بعد از آن، جریان کشته‌شدن معتز رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد پیش آمد.[۹]

درگذشت
بنابر نقل روحانی طوسی، سمری در سال ۳۲۹ق درگذشت و لاشه‌اش در بغداد در خیابان خَلَنْجی در حوالی نهر ابوعتاب دفن شد.[۱۰] قبر وی در اطراف بقعه کلینی جای دارد.[۱۱] صاحب و مالک اعیان الشیعه تاریخ درگذشت اورا پانزدهم شعبان دانسته میباشد.[۱۲] روضه خوان صدوق و طبرسی سال درگذشت اورا ۳۲۸ق تصویب آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند.[۱۳]

نیابت امام مجال(عج)
توقیع امام بعد از ظهر به سمری
«خدا در وفات تو به برادرانت ثواب اهمیت فرماید. تو تا شش روز دیگر وفات خواهی کرد. پس کارهایت را تک تک کن و هیچکس را جانشین خویش قرار نده؛ چون اینک غایب بودن دوم شروع گردیده و تا وقتی وقت گیر که پروردگار اذن فرماید، ظهوری نخواهد بود تا قلوب (عموم) از قساوت، و دنیا از بی‌عدالتی مشحون خواهد شد و افرادی به سوی طرف داران (شیعه‌ها) اینجانب آیند و مدعا شوند که من‌را رؤیت کرده‌اند. لکن مطلع باش، کسی که پیش از قیام سفیانی و صیحه آسمانی ادعای رؤیت منرا نماید، تهمت زنندهٔ دروغگوست.»
تاریخ آرشیو، صدوق، کمال‌الدین و کل النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۵۱۶.

سومی نایب امام مجال(عج) وصیت کرد علی بن محمد سمری قائم‌جایگاه وی در ارتباط نیابت شود.[۱۴] این گزینش به امر و تصریح فرد امام فرصت(عج) انجام شده میباشد. دراین مورد روایتی نیامده البته طبرسی در کتاب «احتجاج» می‌نویسد: هیچ یک از اینان (نواب) به این منصب تبارک نرسید، مگر اینکه پیش از اینً از طرف صاحب و مالک الامر دستور انتصاب آن ها صادر می‌گشت و فرد پیش از وی، جانشین خویش را معرفی میکرد.[۱۵]

علی بن حسین مسعودی (۲۸۰ق-۳۴۵ یا این که ۳۴۶ق) تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان مسلمان سده چهارم هجری قمری و مولف کتاب‌های مروج الذهب و التنبیه و الاشراف. به‌استدلال گزارش‌های بی‌طرفانه او از اتفاق ها تاریخی، مذهبش به روشنی مشخص و معلوم وجود ندارد؛ با این درحال حاضر از دیرباز در منابع معاش‌طومار و رجال شیعه، او را شیعه شناخته‌اند. امروزه نیز بخش اعظمی از دانشمندان او را شیعه به‌شمار آورده و اثر ها مانده از او را دربردارنده شواهد کافی برای ثابت این مدعی مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می دانند.

در نقطه نظری گوناگون که تا حدودی برآمده از اختلاف‌حیث در گزینش مصداق شیعه میباشد، برخی از محققان با فرض شیعه بودن مسعودی مخالفت کرده و وجود شواهد کافی برای ثابت تشیع او را رد می‌نمایند و حداکثر او‌را سنی عشق‌مند به اهل‌بیت(ع) و معتقد به برتری امام علی(ع) بر خلفای سه‌گانه به‌شمار رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می آورند.

معاش‌طومار
ابوالحسن علی بن حسین مسعودی احتمالاً در ۲۸۰ قمری و در بابل به جهان آمده میباشد.[۱] درباره تبار او شک وتردید‌هایی وجود داراست. برخی اشتهارش به مسعودی را به‌برهان انتسابش به محله مسعوده بغداد دانسته‌اند؛ البته بیشتر گستردن حالا‌نگاران او را از نسل عبدالله بن مسعود صحابی نبی(ص) به‌شمار آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آورده‌اند.[۲]

مسعودی اهل بغداد بود و مدتی از عمرش را نیز در مصر طی کرد.[۳] برخی تاریخ وفاتش را ۳۳۳ قمری تصویب کرده‌اند ولی با دقت به اینکه در کتاب التنبیه و الاشراف، تاریخ پادشاهان روم را تا سال ۳۴۵ هجری قمری آورده میباشد،[۴] برخی منابع تاریخ وفاتش را ۳۴۵ یا این که ۳۴۶ هجری قمری دانسته‌اند.[۵]

سفرها
از جزئیات معاش مسعودی گزارش متعددی در مشت وجود ندارد. از کار و پیشه او نیز اطلاعی نقل نشده میباشد.[۶] آنچه بیشتر در منابع منعکس شدن یافته، سفرهای متفاوت او به شرق و غرب دانا میباشد. گفته‌اند که وی در شرق تا مرزوبوم‌های هند، سیلان، چین و مالزی مسافرت کرد و در غرب به شمال آفریقا، مغرب و ماداگاسکار رفت. او در‌این سفرها با اکثری از علما نیز دیدار کرد. از آن گزاره محمد بن جریر طبری مورخ پر اسم و رسم، ابوبکر صولی، محمد بن خلف وکیع، حسن بن موسی نوبختی، ابوعلی جبایی، ابوالحسن اشعری.[۷]

اثرها
مسعودی اثرها فراوانی در علم ها متفاوت مجال خویش داشته که صرفا دو کتاب تاریخی مروج الذهب و التنبیه و الاشراف باقیمانده میباشد. برخی، کتاب ثابت الوصیة را نوشته وی میدانند؛ ولی بعضا در آن شک وتردید کرده‌اند.

مذهب
ابن ندیم اسم اورا تحت عنوان یکی‌از بزرگان شیعه که احادیث شرعی را از ائمه(ع) نقل کرده، آورده میباشد.[۳۹] اکثری از عالمان اهل‌سنت او‌را شیعه[۴۰] و حتی شیعه غالی[۴۱] معرفی کرده‌اند. مولف مستدرکات دانش رجال الحدیث او‌را به خیال شیعه بودنش از اصلی ترین مذمومین نزد اهل سنت دانسته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۴۲]

مامقانی اعتقاد دارد که از ظواهر حرف نجاشی و روحانی طوسی اینگونه برداشت می شود که وی امامی مذهب باشد.[۴۳] گردآوری‌ای با اعتنا به پاره‌ای از احادیث منقول از ابن غراب معتقدند که وی سنی مذهب بوده میباشد؛[۴۴] هر یک سری مامقانی این نوع برداشت را رد کرده و پیمان ابن ندیم مطابق شیعه بودن او‌را با اعتنا به متقدم بودن ابن ندیم بر سایر افراد، عامل بر شیعه بودن و دست کم استدلال بر حُسن وی تیتر رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نموده است.[۴۵]

برخی از پژوهشگران به احادیث دیگری از وی اشاره کرده که شیعه بودنش را ثابت کرده و آن را دلیلی بر حُسن و کمال وی قلمداد آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند.[۴۶]

شوشتری کلیه افرادی را که در کتاب رجال طوسی با اسم علی بن عبدالعزیز آمده را از رجال شیعه ندانسته و این نظر را دارد که وارد شدن اسم آن ها در رجال روحانی طوسی برهان بر شیعه بودن آن ها نخواهد بود؛ چون رجال روحانی، عام بوده و مشمول کلیه اصحاب امامان از مذهب‌ها متفاوت می گردد.[۴۷]

راوی حدیث
اسم وی تحت عنوان راوی حدیث در رجال نجاشی[۴۸] و رجال برقی آمده[۴۹] و روایاتی از وی در کتاب ها شیعه[۵۰] و صحاح سته اهل سنت نقل گردیده است.[۵۱] که‌این مسئله آیتم دقت خلیل بن ایبک صفدی مولف کتاب الوافی بالوفیات قرار گرفته میباشد.[۵۲]

ضمن بیان داستان از امام راست گو(ع)، راویتی از امام رضا(ع) نیز به وی نسبت داده شده میباشد.[۵۳] برخی از دانشمندان تعداد احادیث اورا ۱۸ آیتم دانسته‌اند.[۵۴] تنی چند از اصحاب اجماع زیرا عبدالله بن مسکان، محمد بن ابی عمیر، ابان بن عثمان و صفوان بن یحیی از وی قصه نقل کرده‌اند.[۵۵]

وثاقت
روضه خوان صدوق ابن غراب را از معتمدین[۵۶] و کتابش را گزینه اتکا[۵۷] دانسته میباشد. نقل قصه بعضا از اشخاص زیرا احمد بن محمد بن عیسی از وی که فقط از اشخاص ثقه داستان نقل می‌نمایند را ادله بر توثیق وی دانسته‌اند.[۵۸]

در زمینه‌ی وثاقت وی در بین اهل سنت اختلاف لحاظ وجود دارااست. بیشتر اهل سنت او‌را محدثی صدوق، ثقه و قابل اعتقاد و روایات او‌را درست پنداشته‌اند. تنی چند از اهل سنت، شیعه بودنش را دلیلی بر ضعف وی دانسته و او را تبهکار به تدلیس در حدیث کرده‌اند؛ ولی بعضا از آن ها اورا علی‌رغم شیعه دانستنش، ثقه و محدثی صدوق معرفی کرده‌اند.[۵۹]

پانویس
حسینی، التذکرة بمعرفة رجال الکتب العشرة، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۱۲۰۷؛ نمازی شاهرودی، مستدرکات دانش رجال الحدیث، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۴۲۳.
نجف، الجامع لرواة أصحاب الإمام الرضا(ع)، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۵۶.
روحانی طوسی، الرجال، ۱۳۷۳ش، ص۲۴۵؛ مازندرانی حائری، منتهی المقال، ۱۴۱۶ق، ج۵، ص۴۸.
طوسی، الفهرست، بیروت، ص۲۸۰؛ ابن شهرآشوب، معالم العلماء، ۱۳۸۰ق، ص۱۴۲-۱۴۳؛ قهپایی، مجمع الرجال، ۱۳۸۴ش، ج۴، ص۲۱۳.
نجف، الجامع لرواة أصحاب الإمام الرضا(ع)، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۵۷.
مجموعه علمی موسسه امام درست گو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۳۹۹.
ابن حجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، ۱۳۲۵ق، ج۷، ص۳۶۲.
روحانی صدوق، اینجانب لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۵۱۶.
تیم علمی موسسه امام درستگو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۳۹۸.
صفدی، الوافی بالوفیات، ۱۴۰۱ق، ج۲۱، ص۳۸۰.
شبستری، الفائق، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۴۱۱.

رَباب بِنت إمرؤالقَیس بن عدی، همسر امام حسین(ع) و مامان سکینه و علی اصغر (عبدالله رضیع) میباشد. رباب در رخداد کربلا حضور داشت و همدم اسیران به شام رفت. وفات او را نیز بعداز حادثه عاشورا در سال ۶۲ قمری و از شدت غصه و حزن بیان مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند.

رباب را زنی فقیه و اهل بلاغت و فصاحت معرفی کرده‌اند.

نسب
رباب دختر امرؤالقیس بن عدیّ، میباشد. پدرش از اعراب شام و نصرانی بود و در خلافت قدمت بن خطاب (خلافت: ۱۳ - ۲۳ق) مسلمان شد. از مامان رباب هم با اسم هند الهُنود دختر ربیع بن مسعود بن مصاد بن حصن بن کعب حافظه رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد‌ه‌است.[۱][یادداشت ۱]

خصوصیت‌های شخصیتی و اخلاقی
سید محسن امین می گوید: در کتاب الاغانی از عهد و پیمان هشام کلبی نقل گردیده است که رباب از شایسته ترین زنان و افضل آنها در جمال، متانت و آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد عقل بود.[۳]

وصلت با حسین بن علی(ع)
روضه خوان موءثر در بیان اولاد امام حسین(ع)، رباب را جزو همسران امام می‌شمارد.[۴] بنابر نقلی امرؤالقیس سه فرزند مُحَیّاة، سَلْمی و رَباب خویش را به ترتیب به عقد تزویج امیرالمؤمنین(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) درآورد.[۵] [۶][یادداشت ۲]

عشق امام حسین(ع) به رباب
امام حسین(ع) رباب را بسیار دوست می‌داشت[۸] و درباره او شعر هم می‌سرود. در شعری که به امام حسین منسوب میباشد، امام (ع) ذکر می دارد منزل‌ای که در آن رباب و سکینه باشد، دوست دارم.[۹] اشعار دیگری نیز درباره رباب به امام حسین(ع) منسوب میباشد.[۱۰] [۱۱]

فرزندان
رباب دو فرزند از امام حسین(ع) داشت، یکی از سکینه و دیگری عبدالله. عبدالله(علی اصغر) در روز عاشورا در حالی که کودکی بیش عدم وجود، در آغوش پدرش به شهید شدن رسید.[۱۲]

حضور در کربلا
بر پایه ی شواهدی که نقل شد‌ه‌است، رباب در کربلا حضور داشت و همدم اسیران به شام رفت. بیان شده که وی شهید شدن علی اصغر(ع) در آغوش بابا را نظاره‌گر بود.[۱۳] ابن کثیر دمشقی میگوید: وی در کربلا همدم حسین(ع) بود و زمانی که حسین کشته شد، بسیار بی‌تابی میکرد.[۱۴] وی بعداز شهید شدن امام حسین(ع) اینگونه سروده میباشد:

انّ الّذی کان نورا یستضاء به
بکربلاء قتیل غیر مدفون
سبط النّبی جزاک الله صالحة
عنّا و جنّبت خسران الموازین
قد کنتَ لی جبلاً صَعْباً ألوذ به
و کنت تصحبنا بالرّحم و الدّین
مَن لِلیتامی و مَن للسّائلین و مَن
یُبی نیاز و یَأوی إلیه تک تکُّ مسکین
و الله لا أبتغی صهراً بصهرکم
حتّی اغیب فی مابین الرَّمل و الطّین
ترجمه:

لقب‌ها و القا‌ب و صفات
نوشته ی علمیٔ اساسی: فهرست لقب‌ها و کنیه‌های امام علی
لقب‌های علی بن ابی‌طالب عبارتند از ابوالحسن،[۱۲] ابوالحسین، ابوالسبطین، ابوالریحانتین، ابوتراب و ابوالائمه.[۱۳]

همینطور در منابع لقب‌ها و صفات زیادی برای وی برشمرده گردیده است به عنوان مثال: امیرالمؤمنین، یعسوب الدین والمسلمین، حیدر، مرتضی، قسیم النار و الجنة، مالک اللواء، صدّیق اکبر،فاروق، مبیر الشرک والمشرکین، آدم کش الناکثین والقاسطین والمارقین، مولی المؤمنین، مشابه هارون، نفس الرسول، أخو الرسول، زوج البتول، سیف الله المسلول، امیر البررة، آدم کش الفجرة، ذوالقرنین، هادی، سید العرب، کشّاف الکرب، داعی، شاهد، باب المدینة، والی، وصی، حاکم دَین نبی الله، منجز وعده، النبأ العظیم، الصراط المستقیم، الانزع البطین مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد و فرمان روا مردان.[۱۴]

نوشته ی علمیٔ اساسی: کنیه امیرالمؤمنین
به یقین شیعه‌ها، کنیه امیرالمؤمنین، به معنای امیر، فرمانده و رهبر مسلمان‌ها، تخصیص به حضرت علی(ع) داراست. براساس احادیث، شیعه ها معتقدند این کنیه در حین فرستاده اسلام برای علی بن ابی‌طالب به عمل می‌رفته و منحصربه‌فرد به اوست و خیر صرفا به کار گیری این کنیه را برای خلفای راشدین و غیر راشدین روا نمی‌دانند، بلکه به فعالیت بردن این کنیه را حتی برای بقیه امامان خویش هم درست رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نمی‌دانند.[۱۵]

خصوصیت‌های ظاهری
امام علی(ع) در منابع متعدد، مردی وسط‌بالا، با چشمانی سیاه و گشاده، ابروهایی کشیده و پیوسته و صورتی قشنگ دانسته گردیده، رخ‌ای گندمگون و ریشی انبوه داشته و کتف‌هایش پهن بوده میباشد.[۱۶] بنابر بعضی منابع، رسول اکرم(ص) او‌را با کنیه «بَطین» خوانده و برهمین اصل، توده‌ای او‌را تپل دانسته‌اند. با این حالا، بعضی دانشمندان بر این باورند که غرض نبی از «بطین»، «البطین اینجانب العلم» (فربه از علم) آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بوده میباشد.

[۱۷]در روایتی فرستاده در باره امام علی(ع) فرموده:مَنْزُوعٌ مِنَ الشِّرْکِ بَطِینٌ مِنَ الْعِلْمِ.(از بی دینی مستقل گردیده اى و مملو از دانش هستى) [۱۸]ستوده‌شدن امام علی(ع) با صفت «بطین» در بعضی زیارتنامه‌ها نیز دلیلی بر این دانسته گردیده که غرض فرستاده، صفت تپل نبوده میباشد.[۱۹]

درباره اقتدار بدنی علی بن ابی‌طالب، اورده شده که وی با هیچ‌کسی نزاع نکرد، مگر اینکه اورا زمین زد.[۲۰] ابن ابی الحدید در تفصیل نهج البلاغه تصریح کرده، توان جسمی علی بن ابی‌طالب، ضرب المثل بوده؛ وی بود که درِ قلعه خیبر را کَند، در حالی که جمعی کارایی کردند آن را برگردانند البته نتوانستند، وی بود که بت هبل را -که بت بزرگی بود- از بالای کعبه به زمین انداخت و وی بود که سنگ بزرگی را در روزهای خلافتش با دست خود از جا نماید و از تحت آن آب جوشید، در حالی که لشکریان همه از این شغل ناتوان بودند.[۲۱]امیرالمؤمنین(ع) در سخنانی بعداز ذکر این نکته که غرض از آفریده شدنش درگیر شدن به خوراکی‌های رنگارنگ جهان وجود ندارد و با اشاره به غذا بی آلایش‌اش در مسئله برخورداری‌اش از توان بدنی بالا، خودش را به درخت بیابانی‌ای تشبیه کرده که با این که از آب و غذای معدود تری فایده‌مند میباشد در عین هم اکنون سفت‌خیس و استوارتر از درختان سرسبزی میباشد که مدام به آب دسترسی دارا هستند. در فرازی از طومار ۴۵ نهج البلاغه می‌فرماید: گويا مى بينم گوينده‌اى از شما چنين می‌گويد: هرگاه اين (دو قرص نان) صرفا غذا فرزند ابوطالب باشد، بايد ضعف و ناتوانىِ جسمى اورا از پيکار با هم آوردان و جنگ با شجاعان گشوده داشته باشد. ولى باخبر باشيد! درخت بيابانى (که آب و غذاى کمترى به آن مى برسد) چوبش سفت خیس میباشد البته درختان سرسبز (که همواره در کنار آب قرار دارا هستند) پوستشان نازک خیس (و معدود دوام خیس) اند و گياهان و بوته هايى که جز با آب باران سيراب نمى شوند چوبشان قوى خیس و آتششان شعله ورتر و پردوام خیس میباشد. (به علاوه اين جاى تعجب نيست که اینجانب در عين سادگىِ طعام، شجاع باشم، به این دلیل که) اینجانب نسبت به پيامبر همانند نورى هستم که از فروغ و روشنایی ديگرى گرفته گردیده باشد و همانند ذراع نسبت به بازو. (و به حول و قوه الهى چنان شجاعم که) به خداوند قسم و سوگند در صورتیکه تمامی عرب براى مبارزه با اینجانب پشت به پشت يکديگر بدهند، اینجانب از ميدان پیکار با آنان روى بر نمى گردانم (و در قبال آنان مى ايستم تا پيروز نحس يا شربت شهید شدن بنوشم).[۲۲] در حرف دیگر حضرت درباره انگیزه غلبه بر دلیران صحنه کارزار می فرماید: اینجانب با هيچ‌كس روبرو نشدم جز اين‌كه منرا بر ضد خویش كمك كرد. سید رضى در توضیح این صحبت مى‌گويد: امام عليه السلام به اين اشاره مى‌كند كه هيبتش در دل‌ها جاى گرفته بود و مبارزان، مقهور هيبت وی مى‌شدند (و از پاى درمى‌آمدند). [۲۳]

عَلَم‌کِشی یا این که عَلَم‌گَردانی از سنت‌های عزاداری محرم و در تشییع‌جنازه اشخاص اصلی در کشورهای جمهوری اسلامی ایران، افغانستان و پاکستان جاری ساختن می گردد. در زمان این مراسم، بر اساس رسوم ساکن، دانش‌های مختلفی را پیاده سازی، ساخته و مهیا مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌نمایند

و در طی مراسم سوگواری، دانش را با آداب و رسومی خاص، به تکان درمی‌آورند. بین منابع درباره‌ی خاستگاه این مراسم، اختلاف میباشد و بعضی آن را مرتبط با زمانه صفویان به واسطه ورود از تمدن مسیحیان و گروهی دیگر آن را مرتبط با زمان کشور‌ایران باستان قبل از اسلام می دانند که به گذر زمان در فرهنگ و تمدن اسلامی ورود و منحصربه‌فرد به روزها رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد سوگواری محرم شد.

مراجع تبعیت در زمینه‌ی این مراسم، منعی را مطرح نکرده‌اند و بعضی از مراجع به دلیل احیاء شعائر درک کردن آن، این مراسم را مناسب تیتر کرده‌اند. با این وجود در جمهوری اسلامی ایران، به خیال تقابل متمدن غلط در سوگواری و خودداری از خلل ها شهری آن، ممنوع آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد اعلام شده است.

مداقه و خاستگاه
دانش‌گردانی از دین‌های مرسوم در سوگواری محرم میباشد که بوسیله شیعه‌ها آیتم به کارگیری قرار می گیرد. بیشتر مراجع تبعیت این ترسیم را بلامانع دانسته‌اند.[۱] دانش‌کشی برخیً تحت عنوان نمادی از علمداری حضرت عباس تلقی میگردد.[۲] دانش‌داران در جلو یا این که عقب مجموعه سوگواری، وظیفه نظم تیم را برعهده دارا هستند.[۳]

به گفته مولف مدخل «دانش و دانش‌گردانی» دایرةالمعارف تعالی اسلامی، عَلَم‌کشی یا این که عَلَم‌گردانی، یک کدام از مراسم دیرین اهل ایران میباشد که در مراسم تدفین‌های نظامیان و کشتگان نبرد اجرا می شد و در عصر معاصر تنها برای سوگواری محرم از آن به کارگیری می‌گردد.[۴]

بعضا بر این باورند که خاستگاه این سنت و حتی خاستگاه دانش‌های مرسوم مدرن، از فرهنگ و تمدن مسیحیان ریشه گرفته‌میباشد. مطابق این عقیده، با رونق دستگاه تشیع در حکومت صفویان، وزارتی برای جاری ساختن مناسک سوگواری صورت گرفت و به همین برهان برای آشنایی تشریفات سوگواری در تمدن غرب، وزیر به ممالک اروپایی اعزام شد تا رسوم سوگواری را تحقیق و در شکل بایستگی در جمهوری اسلامی ایران شالوده‌ریزی نماید. از همین رو برخی متمدن دانش‌کشی و دانش‌گردانی مخالفت داشتند.[۵] در مقابل بعضی بر این باورند که ریشه دانش سوگواری، از فرهنگ و تمدن کشور‌ایران قبل از اسلام گرفته شده است. در آن روزگاران برای معلوم شدن محل یک مراسم آئینی، با به کارگیری از پارچه‌ها، علمی بلند را صورت می‌دادند و بر درب منزل متبوع نسب می‌کردند. بعد ها آق قویونلوها و قره قویونلوها این ترسیم را با تغییر تحول در شمایل دانش، در عزاداریهای مذهبی به فعالیت بردند.[۶] بر پایه ی اعتقاد و باور این مجموعه، طرح چلیپا که در دانش‌ها به کار گیری می‌گردد، یک نشانه سابق اهل ایران میباشد.[۷]