مجله خبری مساجد

مذهب
ابن ندیم اسم اورا تحت عنوان یکی‌از بزرگان شیعه که احادیث شرعی را از ائمه(ع) نقل کرده، آورده میباشد.[۳۹] اکثری از عالمان اهل‌سنت او‌را شیعه[۴۰] و حتی شیعه غالی[۴۱] معرفی کرده‌اند. مولف مستدرکات دانش رجال الحدیث او‌را به خیال شیعه بودنش از اصلی ترین مذمومین نزد اهل سنت دانسته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۴۲]

مامقانی اعتقاد دارد که از ظواهر حرف نجاشی و روحانی طوسی اینگونه برداشت می شود که وی امامی مذهب باشد.[۴۳] گردآوری‌ای با اعتنا به پاره‌ای از احادیث منقول از ابن غراب معتقدند که وی سنی مذهب بوده میباشد؛[۴۴] هر یک سری مامقانی این نوع برداشت را رد کرده و پیمان ابن ندیم مطابق شیعه بودن او‌را با اعتنا به متقدم بودن ابن ندیم بر سایر افراد، عامل بر شیعه بودن و دست کم استدلال بر حُسن وی تیتر رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نموده است.[۴۵]

برخی از پژوهشگران به احادیث دیگری از وی اشاره کرده که شیعه بودنش را ثابت کرده و آن را دلیلی بر حُسن و کمال وی قلمداد آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند.[۴۶]

شوشتری کلیه افرادی را که در کتاب رجال طوسی با اسم علی بن عبدالعزیز آمده را از رجال شیعه ندانسته و این نظر را دارد که وارد شدن اسم آن ها در رجال روحانی طوسی برهان بر شیعه بودن آن ها نخواهد بود؛ چون رجال روحانی، عام بوده و مشمول کلیه اصحاب امامان از مذهب‌ها متفاوت می گردد.[۴۷]

راوی حدیث
اسم وی تحت عنوان راوی حدیث در رجال نجاشی[۴۸] و رجال برقی آمده[۴۹] و روایاتی از وی در کتاب ها شیعه[۵۰] و صحاح سته اهل سنت نقل گردیده است.[۵۱] که‌این مسئله آیتم دقت خلیل بن ایبک صفدی مولف کتاب الوافی بالوفیات قرار گرفته میباشد.[۵۲]

ضمن بیان داستان از امام راست گو(ع)، راویتی از امام رضا(ع) نیز به وی نسبت داده شده میباشد.[۵۳] برخی از دانشمندان تعداد احادیث اورا ۱۸ آیتم دانسته‌اند.[۵۴] تنی چند از اصحاب اجماع زیرا عبدالله بن مسکان، محمد بن ابی عمیر، ابان بن عثمان و صفوان بن یحیی از وی قصه نقل کرده‌اند.[۵۵]

وثاقت
روضه خوان صدوق ابن غراب را از معتمدین[۵۶] و کتابش را گزینه اتکا[۵۷] دانسته میباشد. نقل قصه بعضا از اشخاص زیرا احمد بن محمد بن عیسی از وی که فقط از اشخاص ثقه داستان نقل می‌نمایند را ادله بر توثیق وی دانسته‌اند.[۵۸]

در زمینه‌ی وثاقت وی در بین اهل سنت اختلاف لحاظ وجود دارااست. بیشتر اهل سنت او‌را محدثی صدوق، ثقه و قابل اعتقاد و روایات او‌را درست پنداشته‌اند. تنی چند از اهل سنت، شیعه بودنش را دلیلی بر ضعف وی دانسته و او را تبهکار به تدلیس در حدیث کرده‌اند؛ ولی بعضا از آن ها اورا علی‌رغم شیعه دانستنش، ثقه و محدثی صدوق معرفی کرده‌اند.[۵۹]

پانویس
حسینی، التذکرة بمعرفة رجال الکتب العشرة، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۱۲۰۷؛ نمازی شاهرودی، مستدرکات دانش رجال الحدیث، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۴۲۳.
نجف، الجامع لرواة أصحاب الإمام الرضا(ع)، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۵۶.
روحانی طوسی، الرجال، ۱۳۷۳ش، ص۲۴۵؛ مازندرانی حائری، منتهی المقال، ۱۴۱۶ق، ج۵، ص۴۸.
طوسی، الفهرست، بیروت، ص۲۸۰؛ ابن شهرآشوب، معالم العلماء، ۱۳۸۰ق، ص۱۴۲-۱۴۳؛ قهپایی، مجمع الرجال، ۱۳۸۴ش، ج۴، ص۲۱۳.
نجف، الجامع لرواة أصحاب الإمام الرضا(ع)، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۵۷.
مجموعه علمی موسسه امام درست گو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۳۹۹.
ابن حجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، ۱۳۲۵ق، ج۷، ص۳۶۲.
روحانی صدوق، اینجانب لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۵۱۶.
تیم علمی موسسه امام درستگو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۳۹۸.
صفدی، الوافی بالوفیات، ۱۴۰۱ق، ج۲۱، ص۳۸۰.
شبستری، الفائق، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۴۱۱.

مذهب
ابن ندیم اسم اورا تحت عنوان یکی‌از بزرگان شیعه که احادیث شرعی را از ائمه(ع) نقل کرده، آورده میباشد.[۳۹] اکثری از عالمان اهل‌سنت او‌را شیعه[۴۰] و حتی شیعه غالی[۴۱] معرفی کرده‌اند. مولف مستدرکات دانش رجال الحدیث او‌را به خیال شیعه بودنش از اصلی ترین مذمومین نزد اهل سنت دانسته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۴۲]

مامقانی اعتقاد دارد که از ظواهر حرف نجاشی و روحانی طوسی اینگونه برداشت می شود که وی امامی مذهب باشد.[۴۳] گردآوری‌ای با اعتنا به پاره‌ای از احادیث منقول از ابن غراب معتقدند که وی سنی مذهب بوده میباشد؛[۴۴] هر یک سری مامقانی این نوع برداشت را رد کرده و پیمان ابن ندیم مطابق شیعه بودن او‌را با اعتنا به متقدم بودن ابن ندیم بر سایر افراد، عامل بر شیعه بودن و دست کم استدلال بر حُسن وی تیتر رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نموده است.[۴۵]

برخی از پژوهشگران به احادیث دیگری از وی اشاره کرده که شیعه بودنش را ثابت کرده و آن را دلیلی بر حُسن و کمال وی قلمداد آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند.[۴۶]

شوشتری کلیه افرادی را که در کتاب رجال طوسی با اسم علی بن عبدالعزیز آمده را از رجال شیعه ندانسته و این نظر را دارد که وارد شدن اسم آن ها در رجال روحانی طوسی برهان بر شیعه بودن آن ها نخواهد بود؛ چون رجال روحانی، عام بوده و مشمول کلیه اصحاب امامان از مذهب‌ها متفاوت می گردد.[۴۷]

راوی حدیث
اسم وی تحت عنوان راوی حدیث در رجال نجاشی[۴۸] و رجال برقی آمده[۴۹] و روایاتی از وی در کتاب ها شیعه[۵۰] و صحاح سته اهل سنت نقل گردیده است.[۵۱] که‌این مسئله آیتم دقت خلیل بن ایبک صفدی مولف کتاب الوافی بالوفیات قرار گرفته میباشد.[۵۲]

ضمن بیان داستان از امام راست گو(ع)، راویتی از امام رضا(ع) نیز به وی نسبت داده شده میباشد.[۵۳] برخی از دانشمندان تعداد احادیث اورا ۱۸ آیتم دانسته‌اند.[۵۴] تنی چند از اصحاب اجماع زیرا عبدالله بن مسکان، محمد بن ابی عمیر، ابان بن عثمان و صفوان بن یحیی از وی قصه نقل کرده‌اند.[۵۵]

وثاقت
روضه خوان صدوق ابن غراب را از معتمدین[۵۶] و کتابش را گزینه اتکا[۵۷] دانسته میباشد. نقل قصه بعضا از اشخاص زیرا احمد بن محمد بن عیسی از وی که فقط از اشخاص ثقه داستان نقل می‌نمایند را ادله بر توثیق وی دانسته‌اند.[۵۸]

در زمینه‌ی وثاقت وی در بین اهل سنت اختلاف لحاظ وجود دارااست. بیشتر اهل سنت او‌را محدثی صدوق، ثقه و قابل اعتقاد و روایات او‌را درست پنداشته‌اند. تنی چند از اهل سنت، شیعه بودنش را دلیلی بر ضعف وی دانسته و او را تبهکار به تدلیس در حدیث کرده‌اند؛ ولی بعضا از آن ها اورا علی‌رغم شیعه دانستنش، ثقه و محدثی صدوق معرفی کرده‌اند.[۵۹]

پانویس
حسینی، التذکرة بمعرفة رجال الکتب العشرة، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۱۲۰۷؛ نمازی شاهرودی، مستدرکات دانش رجال الحدیث، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۴۲۳.
نجف، الجامع لرواة أصحاب الإمام الرضا(ع)، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۵۶.
روحانی طوسی، الرجال، ۱۳۷۳ش، ص۲۴۵؛ مازندرانی حائری، منتهی المقال، ۱۴۱۶ق، ج۵، ص۴۸.
طوسی، الفهرست، بیروت، ص۲۸۰؛ ابن شهرآشوب، معالم العلماء، ۱۳۸۰ق، ص۱۴۲-۱۴۳؛ قهپایی، مجمع الرجال، ۱۳۸۴ش، ج۴، ص۲۱۳.
نجف، الجامع لرواة أصحاب الإمام الرضا(ع)، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۵۷.
مجموعه علمی موسسه امام درست گو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۳۹۹.
ابن حجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، ۱۳۲۵ق، ج۷، ص۳۶۲.
روحانی صدوق، اینجانب لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۵۱۶.
تیم علمی موسسه امام درستگو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۳۹۸.
صفدی، الوافی بالوفیات، ۱۴۰۱ق، ج۲۱، ص۳۸۰.
شبستری، الفائق، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۴۱۱.