الاستبصار فی ما اختلف اینجانب الاخبار؛ چهارمین کتاب از کتاب ها اربعه و دستهای روایی از روحانی طوسی (د۴۶۰ق /۱۰۶۸م) دارای شهرت به روضه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد خوان الطائفه.
محتوا
این کتاب دربرگیرنده روایات فقاهتی میباشد و مختصرتر از تهذیب الاحکام میباشد. ترتیب ابواب الاستبصار بهاین شکل میباشد که دو جزء ابتدا آن (قسمت اولیه و دوم) به مباحث عبادات (به جز جهاد) و جزء اخیر (نصیب سوم) به دیگر ابواب فقاهتی مانند عقود، ایقاعات، احکام تا حدود و دیات تخصیص داده رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیدهاست.
برپایه آماری که مؤلف خویش از روایات خاطر گردیده در الاستبصار به دست داده، شمار آنها ۵۵۱۱ میباشد،[۱] هم اکنون آنکه در چاپ تحقیقی از کتاب الاستبصار، شماره روایات به ۵۵۵۸ حدیث بالغ شدهاست و اینگونه اختلافی در شماره قادر است به روش شمارش درمورد پارهای از روایات خاص مربوط آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شود.[۲]
روحانی طوسی در دو جزء ابتدا نسبتاً این روایات را با اسانید آنها تصویب و ضبط نموده است البته در جزء سوم، اسانید به اختصار آمده، و به مدل کتاب تهذیب الاحکام و بیشخیس به مدل ابن بابویه در کتاب اینجانب لایحضره الفقیه، سندها احادیث به اصول روایی در نقطه نهایی تاثیر آمده میباشد.[۳]
غرض از تألیف
برخی از علما و شاگردان روضه خوان طوسی از وی درخواست کردند تا کتابی بنویسد که در آن احادیث متعارض و مخالف را تودهآوری نماید و به تحقیق آنان بپردازد و احادیث درست و غیر درست را معلوم کند. روضه خوان طوسی درین کتاب آغاز روایاتی را که دارای اعتبار و درست میداند، آورده و بعد به احادیث مخالف اشاره کرده و عملکرد داشته که روایتی را از مداد نیندازد، بعد از آن نیز به گردآوری فی مابین احادیث و تحقیق آن ها پرداخته میباشد.روحانی طوسی در پیشگفتار بعد از تصریح به سودمند بودن این تاثیر داعیه کرده که مانند اینگونه اثری قبل از کتابت استبصار سوابق نداشته میباشد.( إذ لم يسبق إلى هذا المعنى أحد اینجانب شيوخ أصحابنا المصنفين في الاخبار والفقه في الحلال والحرام )[۴]
مهمترین کتابهای حدیثی
کتابهای چهارگانه شیعه
الکافی • اینجانب لایحضره الفقیه • تهذیب الاحکام • الاستبصار فی ما اختلف اینجانب الاخبار
دولت ها حدیثی مشهور شیعه
بحار الانوار • وسائل الشیعه • الوافی • مستدرک الوسائل • سفینة البحار • جامع روایات الشیعه • بقیه دولت ها حدیثی شیعه
کتابهای ششگانه اهلسنت
درست بخاری • درست مسلم • سنن ابی داوود • سنن ابن ماجه • سنن ترمذی • سنن نسائی
طرزهای حدیثنگاری
اصلنگاری • مستدرکنویسی • امالینویسی • مناقبنگاری • غایب بودننگاری • مسندنویسی • غریبالحدیث نویسی • اربعیننویسی • جامعنویسی • دعا ها و مزارنویسی • موسوعهنگاری
نبو
طریق تألیف
روحانی طوسی درین تاثیر خلال اینکه روایات مرتبط با هر باب را در یکجا مهیا آورده، به عیب گیری و نظارت سندی و محتوایی آنها نیز مداقه داشته، و در همگی باب هایش توصیه خویش را برای رفعِ تضاد و مغایرتِ ظاهری در بین روایات، یا این که ترجیح گروهی از احادیث بر گروهی دیگر ارائه نموده است. طرزهای توده میان روایات و رفع مغایرتها که در فقه روحانی طوسی جایگاهی ویژه دارااست، به خصوص در کتاب الاستبصار وی رفلکس یافته میباشد.
از همین رو، این کتاب را نمیبایستی صرفا یک تیم محض از روایات به شمار آورد و قیمت فقاهتی آن را از دید به دور داشت. ترتیب ابواب الاستبصار نیز همچون دیگر کتاب ها اربعه، برپایه طبقه بندی معمول در اثر ها شرعی انجام شده میباشد.
اگرچه روحانی طوسی در تألیف الاستبصار تا حد متعددی بر تألیف گذشته خویش - تهذیب الاحکام - متکی بودن داشته میباشد، البته الاستبصار از دید مقصود کلی تألیف، هم از بینش باب بندی و هم از حیث طریق ترتیب روایات در هر باب خصوصیتهای خویش را دارااست و اثری جدا شناخته میشود.
این استقلال در فهرستی که مؤلف از اثرها خویش به دست داده میباشد[۵]و هم در صحبت دانا معاصرش نجاشی[۶]به روشنی تأیید شدهاست.
خصوصیتها
این کتاب اولین کتابی می باشد که برای عده فی مابین احادیث مخالف نگاشته گردیدهاست.
این کتاب دارنده ۵۵۱۱ حدیث میباشد. [۷]
کتاب استبصار، ضمن اعتبار بالا، از جامعیت نیکی نیز شامل است، به حدی که ابن طاووس میگوید: در حالتی که درباره زمینهای قصه مخالف باشد، قطعاً در کتاب استبصار نیز می بایست به آن اشاره گردیده باشد.
ابتدا هر باب، در آغاز به احادیث دارای اعتبار یا این که مقبول اشاره گردیده و بعد از آن احادیث دیگر مطرح گردیدهاند.
کتاب دربرگیرنده همگی ابواب شرعی وجود ندارد و تنها به ابوابی اشاره مینماید که در آن احادیث مخالفی وارداتی باشد، اما ترتیب ابواب به ترتیب ابواب کتابهای فقاهتی میباشد، یعنی از کتاب عصمت و طهارت استارت گردیده و به کتاب دیات نقطه پایان میپذیرد.
کتاب الاستبصار داراى سه قسمت میباشد: قسمت اولیه و دوم در عبادات و نصیب سوم در سایر ابواب فقه مانند عقود و ایقاعات و احکام تا حدود و دیات میباشد. مؤلف در نصیب اولیه و دوم کتاب، تک تک مدرک را آورده؛ ولى در قسمت سوم صرفا به اسم راوى که ماجرا را از کتاب وی نقل کرده اکتفا مىنماید و در نقطه پایان کتاب در قسمت مشیخه(قسمت اساتید و مشایخ تالیف کننده) مدرک خویش را به آن راوی نقل نموده است.[مستلزم منبع]
رده
این کتاب از معتبرترین تیمهای روایی شیعه به شمار میاید و هر دانا و مجتهدی هنگام استنباط احکام فقهی بایستی به احادیث این کتاب اعتنا داشته باشد.
کتاب استبصار یکیاز کتاب ها اربعه و در ستون کتاب کافی روحانی کلینی و کتاب اینجانب لایحضره الفقیه روضه خوان صدوق و تهذیب الاحکام، کتاب دیگر روضه خوان طوسی، میباشد و روضه خوان این کتاب را پس از کتاب تهذیب الاحکام نگاشته میباشد. تهرانی در الذریعه استبصار را از کتابهایی دانسته که از فرصت تألیف تا کنون مدار استنباط در نزد فقیهان امامیه بوده میباشد. [۸] با اعتنا به التفات و قیمت کتاب استبصار اسم آن پیوسته در فهرست کتابها بوده و علما و فقهای شیعه قصه آن را به یکدیگر اذن میدادهاند. مکارم شیرازی براین اعتقاد و باور میباشد که برخی علمای امامیه تک تک احادیث جان دار در کتاب ها اربعه مثلا استبصار همگی را درست و غنی از رسیدگی رجالی برشمردهاند مانند اخباریان برای مثال ملاامین استرآبادی اما در مقابل این تیم ، پر اسم و رسم علمای شیعه قطعی بودن صدور احادیث جانور در کتاب اربعه را نپذیرفتهاند و مراجعه به دانش رجال برای تشخیص روایات درست، ضعیف، حسن و موثق را ما یحتاج دانستهاند. [۹]
الاستبصار فی ما اختلف اینجانب الاخبار؛ چهارمین کتاب از کتاب ها اربعه و دستهای روایی از روحانی طوسی (د۴۶۰ق /۱۰۶۸م) دارای شهرت به روضه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد خوان الطائفه.
محتوا
این کتاب دربرگیرنده روایات فقاهتی میباشد و مختصرتر از تهذیب الاحکام میباشد. ترتیب ابواب الاستبصار بهاین شکل میباشد که دو جزء ابتدا آن (قسمت اولیه و دوم) به مباحث عبادات (به جز جهاد) و جزء اخیر (نصیب سوم) به دیگر ابواب فقاهتی مانند عقود، ایقاعات، احکام تا حدود و دیات تخصیص داده رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیدهاست.
برپایه آماری که مؤلف خویش از روایات خاطر گردیده در الاستبصار به دست داده، شمار آنها ۵۵۱۱ میباشد،[۱] هم اکنون آنکه در چاپ تحقیقی از کتاب الاستبصار، شماره روایات به ۵۵۵۸ حدیث بالغ شدهاست و اینگونه اختلافی در شماره قادر است به روش شمارش درمورد پارهای از روایات خاص مربوط آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شود.[۲]
روحانی طوسی در دو جزء ابتدا نسبتاً این روایات را با اسانید آنها تصویب و ضبط نموده است البته در جزء سوم، اسانید به اختصار آمده، و به مدل کتاب تهذیب الاحکام و بیشخیس به مدل ابن بابویه در کتاب اینجانب لایحضره الفقیه، سندها احادیث به اصول روایی در نقطه نهایی تاثیر آمده میباشد.[۳]
غرض از تألیف
برخی از علما و شاگردان روضه خوان طوسی از وی درخواست کردند تا کتابی بنویسد که در آن احادیث متعارض و مخالف را تودهآوری نماید و به تحقیق آنان بپردازد و احادیث درست و غیر درست را معلوم کند. روضه خوان طوسی درین کتاب آغاز روایاتی را که دارای اعتبار و درست میداند، آورده و بعد به احادیث مخالف اشاره کرده و عملکرد داشته که روایتی را از مداد نیندازد، بعد از آن نیز به گردآوری فی مابین احادیث و تحقیق آن ها پرداخته میباشد.روحانی طوسی در پیشگفتار بعد از تصریح به سودمند بودن این تاثیر داعیه کرده که مانند اینگونه اثری قبل از کتابت استبصار سوابق نداشته میباشد.( إذ لم يسبق إلى هذا المعنى أحد اینجانب شيوخ أصحابنا المصنفين في الاخبار والفقه في الحلال والحرام )[۴]
مهمترین کتابهای حدیثی
کتابهای چهارگانه شیعه
الکافی • اینجانب لایحضره الفقیه • تهذیب الاحکام • الاستبصار فی ما اختلف اینجانب الاخبار
دولت ها حدیثی مشهور شیعه
بحار الانوار • وسائل الشیعه • الوافی • مستدرک الوسائل • سفینة البحار • جامع روایات الشیعه • بقیه دولت ها حدیثی شیعه
کتابهای ششگانه اهلسنت
درست بخاری • درست مسلم • سنن ابی داوود • سنن ابن ماجه • سنن ترمذی • سنن نسائی
طرزهای حدیثنگاری
اصلنگاری • مستدرکنویسی • امالینویسی • مناقبنگاری • غایب بودننگاری • مسندنویسی • غریبالحدیث نویسی • اربعیننویسی • جامعنویسی • دعا ها و مزارنویسی • موسوعهنگاری
نبو
طریق تألیف
روحانی طوسی درین تاثیر خلال اینکه روایات مرتبط با هر باب را در یکجا مهیا آورده، به عیب گیری و نظارت سندی و محتوایی آنها نیز مداقه داشته، و در همگی باب هایش توصیه خویش را برای رفعِ تضاد و مغایرتِ ظاهری در بین روایات، یا این که ترجیح گروهی از احادیث بر گروهی دیگر ارائه نموده است. طرزهای توده میان روایات و رفع مغایرتها که در فقه روحانی طوسی جایگاهی ویژه دارااست، به خصوص در کتاب الاستبصار وی رفلکس یافته میباشد.
از همین رو، این کتاب را نمیبایستی صرفا یک تیم محض از روایات به شمار آورد و قیمت فقاهتی آن را از دید به دور داشت. ترتیب ابواب الاستبصار نیز همچون دیگر کتاب ها اربعه، برپایه طبقه بندی معمول در اثر ها شرعی انجام شده میباشد.
اگرچه روحانی طوسی در تألیف الاستبصار تا حد متعددی بر تألیف گذشته خویش - تهذیب الاحکام - متکی بودن داشته میباشد، البته الاستبصار از دید مقصود کلی تألیف، هم از بینش باب بندی و هم از حیث طریق ترتیب روایات در هر باب خصوصیتهای خویش را دارااست و اثری جدا شناخته میشود.
این استقلال در فهرستی که مؤلف از اثرها خویش به دست داده میباشد[۵]و هم در صحبت دانا معاصرش نجاشی[۶]به روشنی تأیید شدهاست.
خصوصیتها
این کتاب اولین کتابی می باشد که برای عده فی مابین احادیث مخالف نگاشته گردیدهاست.
این کتاب دارنده ۵۵۱۱ حدیث میباشد. [۷]
کتاب استبصار، ضمن اعتبار بالا، از جامعیت نیکی نیز شامل است، به حدی که ابن طاووس میگوید: در حالتی که درباره زمینهای قصه مخالف باشد، قطعاً در کتاب استبصار نیز می بایست به آن اشاره گردیده باشد.
ابتدا هر باب، در آغاز به احادیث دارای اعتبار یا این که مقبول اشاره گردیده و بعد از آن احادیث دیگر مطرح گردیدهاند.
کتاب دربرگیرنده همگی ابواب شرعی وجود ندارد و تنها به ابوابی اشاره مینماید که در آن احادیث مخالفی وارداتی باشد، اما ترتیب ابواب به ترتیب ابواب کتابهای فقاهتی میباشد، یعنی از کتاب عصمت و طهارت استارت گردیده و به کتاب دیات نقطه پایان میپذیرد.
کتاب الاستبصار داراى سه قسمت میباشد: قسمت اولیه و دوم در عبادات و نصیب سوم در سایر ابواب فقه مانند عقود و ایقاعات و احکام تا حدود و دیات میباشد. مؤلف در نصیب اولیه و دوم کتاب، تک تک مدرک را آورده؛ ولى در قسمت سوم صرفا به اسم راوى که ماجرا را از کتاب وی نقل کرده اکتفا مىنماید و در نقطه پایان کتاب در قسمت مشیخه(قسمت اساتید و مشایخ تالیف کننده) مدرک خویش را به آن راوی نقل نموده است.[مستلزم منبع]
رده
این کتاب از معتبرترین تیمهای روایی شیعه به شمار میاید و هر دانا و مجتهدی هنگام استنباط احکام فقهی بایستی به احادیث این کتاب اعتنا داشته باشد.
کتاب استبصار یکیاز کتاب ها اربعه و در ستون کتاب کافی روحانی کلینی و کتاب اینجانب لایحضره الفقیه روضه خوان صدوق و تهذیب الاحکام، کتاب دیگر روضه خوان طوسی، میباشد و روضه خوان این کتاب را پس از کتاب تهذیب الاحکام نگاشته میباشد. تهرانی در الذریعه استبصار را از کتابهایی دانسته که از فرصت تألیف تا کنون مدار استنباط در نزد فقیهان امامیه بوده میباشد. [۸] با اعتنا به التفات و قیمت کتاب استبصار اسم آن پیوسته در فهرست کتابها بوده و علما و فقهای شیعه قصه آن را به یکدیگر اذن میدادهاند. مکارم شیرازی براین اعتقاد و باور میباشد که برخی علمای امامیه تک تک احادیث جان دار در کتاب ها اربعه مثلا استبصار همگی را درست و غنی از رسیدگی رجالی برشمردهاند مانند اخباریان برای مثال ملاامین استرآبادی اما در مقابل این تیم ، پر اسم و رسم علمای شیعه قطعی بودن صدور احادیث جانور در کتاب اربعه را نپذیرفتهاند و مراجعه به دانش رجال برای تشخیص روایات درست، ضعیف، حسن و موثق را ما یحتاج دانستهاند. [۹]
راهنمای انتخاب مسجد مناسب برای برگزاری مراسم ختم در مشهد