شاید بنای حرم وبارگاه درزمان وفات ابوجعفر(ع) آن مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد قدرمرسوم نبوده که امروز به آن دقت میگردد ، امّا شواهد گواه این میباشد که روز دفن این سیّد بزرگوار دریزد تاکنون عموم چنان بهاین جای مقدس ، عشق و علاقه ورزیده اند که گویی مدفن او دردلهای تمیز و اینجانبّور عموم این سامان بوده میباشد ، بویژه این که ابوجعفراز اول سادات مدفون دریزد میباشد .
آنچه درآن تردیدی وجود ندارد ، وجود سنگ قبرمرمری میباشد که تاریخ مرتبط با امامزاده و حسب ونسب او برآن حک گردیدهاست .
درسال ۷۷۵ ه .ق بقاع ای در این جا ساخته شد که پناهگاه عموم بود ودرطول این سالها بارها ساختمانهای بقاع براثر حادثه ها طبیعی ، سپری شد مجال و …. احتیاج به تجدیدبنا و یا این که ترمیم پیدا کرده . درمجموع می قدرت خاطرنشان کرد حرم کنونی ،صحن ورواقهای دور و اطراف آن عمری درحدود یک قرن و یا این که کمترازآن رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داراست.
ساختمان بقاع
درسال ۱۳۱۹ ق به وسیله میرزا فتح ا.. خان مشیرالممالک ، ساختمان های قبل تخریب شد وبقعه واطراف آن بسط یافت . صرفا مورداستثنائی دراین بین ، صحن سابق درسمت غربی مقبره میباشد که امروز به صحن« امام خمینی » موسوم میباشد . این محوطه صرفا ساختمانهای سابق میباشد و فقط تغییرآن ردوبدل درهای کهن و سفیدکاری آن بوده و با اعتنا به نزدیک این صحن با بلوار موسوم به امامزاده جعفر(ع) ، امروزه بیشتر رفت و آمد به بقاع از روش این صحن میباشد .
سردرورودی صحن امام خمینی که سردری بلند و سوای مناره با کاشی معرّق و کاراستادکاران یزدی میباشد بدین عبارت قشنگ و آهسته نصیب قرآن کریم و مهربان « ادخلوها بسلام آمنین » مزیّن گردیدهاست .
بعداز ورود به صحن یک هشتی والا با اطاقهای دور و بر و آبگینه مرمری به یاروهمدم مقرنس کاریها و کاربندیهای سقف آن اکنون و هوای معماری قدیم کشورایران را درخاطرزنده مینماید. این محیط بخصوص برای بازدیدکنندگان جاذبه خیر داراست ، چون اهل ایران هرکجا باشد به مدل اصیل اهل ایران خو گرفته وبرایش دلنشین میباشد .
یک کدام از جالبترین شغل های اصولی ومعنوی هیات آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد امناءآستانه ، دفتر کار پاسخگویی به مسائل فقهی میباشد که کلیه روزه ۲ ساعت پیش از غروب آفتاب تا هنگام اذان مغرب یکیاز روحانیون زبده پاسخگوی خواهران وبرادران زائر درحرم میباشد .
«چاه مالک الزمان » که با عمق حدود ۴۰ متر درضلع غربی صحن واقع گردیده ، جانبداری حاجتمندان ودردمندان و سبب ساز امیدواری زائران این نظر را دارد ، داستانی در این مورد به قرارذیل نقل کرده اند ؛ مردی مبتلابه حصبه به انگیزه دردو سختی بیش تر از حدو برای نجات از مرارت ، خویش را به درون چاه انداخت . امّا هنگامی اورا خارج آوردند ، با شگفتی دیدند به وی آسیبی واردنشده و اثراتی ازبیماری دربدنش وجود ندارد . از آن به سپس عموم با تایپ کردن عریضه ، تضّرع و توسّل به درگاه خدا به مقصودشان نائل میآیند .
رواقها
بقاع مطهر راچهاررواق روشنایی وآینه با فضایی درابعاد ۲۷× ۲۷ متر ، فضایی مملواز تابش وتصویردربرگرفته میباشد . شکستن تصویرها ، شکستن غرورو کبراست . بینوا وغنی ، اطلس پوش وکرباس به دوش ، وضیع وشریف ، دراین مکان زیرا ذره ای میباشند دربیکران تصویرها ، پاره پاره شدن وجود ، حل شدن درنور ، تا آنجا که هیچ نمانی. بزرگتر ازهرچه تامل کنی ، دراینجابه ذرهای بدل خواهی گشت . پس خودرا بشکن وبه داخل آی .
ما به درگاه تو از کوی نیاز آمده ایم به هوایت ز ره بدور و دراز آمده ایم
قدحی آب ، که بر حریق ما افشاند؟ که دراین بادیه با سوز وگدازآمده ایم
رواق غربی
این بخش ، در حال حاضر یکی از ازپررفت وآمدترین ورودی هاست و به انگیزه آنکه درگذشته های بدور کمتر، از این جانب به زیارت میآمدند دری نیز به داخل بقاع ندارد . صرفا وسیله ارتباطی آن با مقبره پنجرها ی مشبکی میباشد که درچپ وراست این رواق جای دارد . به علاوه بدنه سنگی و آینه کاری محیط و سقف و رواق و منعکس شدن نوروفروغ همگی چیزرانورانی کرده ، به طوری بیان کننده اعماق جان را نیز پرنور و منورساخته میباشد .
بدون معماری بهتر وخوش نمای رواق ، در حد فاصل سنگهای بدنه و آینه کاری دورتادور، رواقها مزین به الواحی از سنگ میباشد که لغت ها قصار ائمه اطها ربا خطی خوشگل وترجمه فارسی حک گردیده است . اکنون، کفش تعلّق از پای خارج آورده ، پشت به همگی تعلقات وخواهشها روبه بقاع مینهیم . ورودی خواهران و برادران دراین رواق مجزاشده ، خلال اینکه ورود خواهران به بقعه نیازمند عفاف بدون نقص اسلامی میباشد .
از مزایای رواق غربی این میباشد که دربدو ورود چشمانت به دو روزن مشبک می افتد که جلوه ظریح مطهرونورانی از پس روزن ها عنان از کفت ربوده ، بی صبرانه زیرا عاشقی کم عقل اشک اشتیاق برچشمانت نشانده ، قداست حریم مطهر را برایت محسوس کرده ، تو را به نجوا با مولایت وادار میکند.
مسجد امام حسن مجتبی (ع) فکوری مشهد و نقش آن در مواجهه با چالشهای اجتماعی و شهری