مجله خبری مساجد

یک کدام از مسائلی که زائران مکه ی مکرمه و مدینه ی منوره آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد با آن مواجهند این میباشد که گاهی در روزها زیارت این اماکن شریف ، خانم ها مبتلا حیض می‌شوند و طبق فتوای فقیهان شیعه ورود آن ها بدین اماکن شریف حرام میباشد.به این ترتیب ممکن میباشد خانمی هفت روز در مکه باشد و حتی به دیدن منزل ی معبود ، کعبه ی مکرمه نائل نشود و در صورتی‌که بخواهد مطلقا منزل ی کعبه را مشاهده نماید مورد رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نیاز میاید تا تعداد متعددی از اشخاص از حائض بودن وی مطلع شوند تا با هزار دردسر از کاروانی به کاروان دیگر منتقل گردد ، همگی هجرت و نرم‌افزار هایش را به هم بزند تا کعبه ی مشرفه یا این که نوحه ی منوره را ببیند.

نگارنده از قدیم خیال و خاطر می‌کرد که‌این مسأله جزو یقینیات میباشد مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد و بالاخره آفریدگار با حکمت خود اینگونه عزم کرده است. حتی وقتی که حاشیه ها خویش بر عروه الوثقی را می نوشتم به خیال همین ذهنیت ، همچون بقیه فقیهان ، کلام مالک عروه را قبول کردم و از کنار آن گذشتم.

تا روزی یکی‌از فضلاء پرسید برای چه ، حائض نتواند به مسجد الحرام برود؟چرا بایستی از اجر دیدن منزل ی پروردگار محروم گردد؟در حالتی که مسأله ی تلویث و آلوده و کثیف کردن مساجد میباشد که امروزه منتفی میباشد و خانم ها می‌توانند تماما رعایت عصمت مسجد را بنمایند و در حالتی‌که احکام جنب را بر وی توشه می نمایند که‌این قیاس میباشد و جدید قیاسش مع الفارق میباشد چون جنب میتواند خویش را پاکسازی نماید اما حائض نمی تواند و ….

این سخنان من‌را به تردید انداخت. به احادیث مراجعه کردم و دیدم فقط یک قصه دارای اعتبار وجود دارااست که از ورود زنان حائض به مسجد ممانعت می نماید و حتی‌در شیعه نیز اجماع بر حرمت ورود آنها به مساجد نیست.لذا جرأت پژوهش پیدا کردم و به حیث رسید با یک داستان و با قیاس احکام حائض به جنب نمی قدرت زنان را از ورود به اماکن شریف و دعای در آنجا دستگیر و آن‌ها‌را از اینگونه اجر بزرگی محروم نمود.

فتواهای علمای اهل سنت و احادیث های آنها نیز چشم شد و گفت و گو به طور زیر در آمد.

گستردن دعوا :

1، مرحوم علامه حلی در کتاب متفاوت الشیعه که برای گردآوری مسائل اختلافی شیعه نگاشته میباشد آورده میباشد :

مسأله 128 : پر اسم و رسم این میباشد که ورود حائض به مساجد ، حرام میباشد مگر به نحو زود گذر و سلار گفته مکروه میباشد.(1)

برهان ما که میگوییم حرام میباشد این میباشد که وی محدث به حدثی میباشد که موجب غسل میباشد. بدین ترتیب همان طور که بر جنب ، ورود به مساجد روا وجود ندارد برای حائض نیز روا نمی‌باشد.

و گشوده به خیال و خاطر داستان صحیحی که روضه خوان طوسی از بنده الله بن سنان از حضرت راستگو (ع) نقل کرده : از حضرت درستگو(ع) درباره‌ی جنب و حائض پرسیدم که آیا متاعی را که در مسجد میباشد بر می دارا هستند؟ فرمود : آری و لکن چیزی در مسجد نمی گذارند.

وجه ادله این میباشد که امام(ع) گذاشتن چیزی در مسجدها را حرام نموده است ، براین اساس ورود به به مسجد برای حائض حرام میباشد چون فرقی در بین ورود و گذاشتن چیزی در آن وجود ندارد.

سلار به اصل تایید صلاحیت برهان نموده است و جوابش این میباشد که هنگامی عامل وجود داشته باشد با اصل مخالفت می گردد.(2)

آورن عبارت مرحوم علامه حلی برای این بود که مشخص گردد اولا مسأله اجماعی وجود ندارد و ثانیا روایتهای گوناگون درین باب نیست و ثالثا تک تک ملاک و میزان ، محدث بودن حائض و قیاسی میباشد که با جنب شد‌ه‌است که کلیه ی اینها در مکان خویش رسیدگی گردد.

2، مرحوم صدوق در المقنع خلال ذکر مستحبات و مکروهات جنب آورده میباشد :

با ما‌نده ی جنب و حائض وضوء نگیر و اشکالی ندارد که‌این دو از مسجد چیزی را که میخواهند بردارند البته در آنجا چیزی نگذارند چون آنچه که در آنجاست از غیر آن نمی توانند بردارند ولی میتوانند آنچه را همپا دارا هستند در غیر مسجد بگذارند.(3)

توضیح : معمولا جنب و حائض در آن زمانها رعایت بهداشت را نمی کرده اند و دست و بدنشان آلوده و کثیف بوده ، سپس مرحوم صدوق مبنی بر روایاتی که در کتاب ها روایی وجود دارااست به اشخاص پیشنهاد می نماید که از آب یه خرده که پاره ای از آن را جنب و یا این که حائض نوشیده وضوء نگیرید و این ، نهی تنزیهی میباشد تا آب وضوء آبی رنگ منزه ، نظیف و بی شبهه باشد. بدین ترتیب وضوء به دست آوردن با آبی‌رنگ که احتمال آلودگی دارااست آیتم نهی تنزیهی مرحوم صدوق میباشد البته به‌دنبال آن فرموده : (اشکالی ندارد که‌این دو ، آنچه را که میخواهند از مسجد بردارند.)

مرادش این میباشد که مسافر از جایی به مکه ، مدینه یا این که هر شهری وارد می‌شود و همگانی ترین جای ، مسجد میباشد.آن‌گاه اسباب ی خویش را در کناره ای از آن می‌گذارد و خارج می رود برای بیزنس ، تفریح یا این که … آن‌گاه جنب یا این که حائض میگردد و در‌این هنگام نیاز داراست که به مسجد بیاید و جامه و یا این که وسائل خویش را بردارد و برای خزینه یا این که غیره برود. سپس مرحوم صدوق فرموده : این عمل گونه های ندارد زیرا راه حل ای ندارد و اسباب ی خویش را از رویکرد دیگری نمی تواند بدست آورد. البته در حالتی که شخصی پیش از اینکه به شهر و به مسجد آن رسد جنب یا این که حائض خواهد شد ، نباید وارد مسجد خواهد شد و می بایست لوازم ی خویش را در مکان دیگر بگذارد چون موقتا آزاد میباشد و قادر است هر جائی برود جز مسجد که طبق آیه ی قرآن ورود و جلوس جنب در آن حرام میباشد.

نکته ها :

1، آنچه را مرحوم صدوق فرموده ، کلیه ، متن ماجرا هایی میباشد که بعضا درست و برخی ضعیف میباشد و وی به مقاله جدیدی که حدیث آن نزد ما جان دار نباشد فتوا نداده میباشد.

2، به لحاظ می‌رسد بتوان از برداشتن اسباب ، تنقیح مناط کرد و هرکاری که برای آدم لزوم عرفی داراست را جایگزین کرد.

3، عبارت مرحوم صدوق در هدایه نیز مانند المقنع ، حائض و جنب را با هم بیان نموده است. (4) چون برای جنب یا این که حائض این قابلیت و امکان میباشد که به دیگری بگوید به مسجد برو و لوازم ی من را بیاور البته همین که اینگونه راهی از منطقه ی امام(ع) توصیه نشده میباشد علامت میدهد که‌این سیرتکامل کارها در آئین ، بسیار طاقت فرسا وجود ندارد و نیازی به رو زدن و خواهش کردن از سایر افراد وجود ندارد.

یک کدام از مسائلی که زائران مکه ی مکرمه و مدینه ی منوره آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد با آن مواجهند این میباشد که گاهی در روزها زیارت این اماکن شریف ، خانم ها مبتلا حیض می‌شوند و طبق فتوای فقیهان شیعه ورود آن ها بدین اماکن شریف حرام میباشد.به این ترتیب ممکن میباشد خانمی هفت روز در مکه باشد و حتی به دیدن منزل ی معبود ، کعبه ی مکرمه نائل نشود و در صورتی‌که بخواهد مطلقا منزل ی کعبه را مشاهده نماید مورد رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نیاز میاید تا تعداد متعددی از اشخاص از حائض بودن وی مطلع شوند تا با هزار دردسر از کاروانی به کاروان دیگر منتقل گردد ، همگی هجرت و نرم‌افزار هایش را به هم بزند تا کعبه ی مشرفه یا این که نوحه ی منوره را ببیند.

نگارنده از قدیم خیال و خاطر می‌کرد که‌این مسأله جزو یقینیات میباشد مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد و بالاخره آفریدگار با حکمت خود اینگونه عزم کرده است. حتی وقتی که حاشیه ها خویش بر عروه الوثقی را می نوشتم به خیال همین ذهنیت ، همچون بقیه فقیهان ، کلام مالک عروه را قبول کردم و از کنار آن گذشتم.

تا روزی یکی‌از فضلاء پرسید برای چه ، حائض نتواند به مسجد الحرام برود؟چرا بایستی از اجر دیدن منزل ی پروردگار محروم گردد؟در حالتی که مسأله ی تلویث و آلوده و کثیف کردن مساجد میباشد که امروزه منتفی میباشد و خانم ها می‌توانند تماما رعایت عصمت مسجد را بنمایند و در حالتی‌که احکام جنب را بر وی توشه می نمایند که‌این قیاس میباشد و جدید قیاسش مع الفارق میباشد چون جنب میتواند خویش را پاکسازی نماید اما حائض نمی تواند و ….

این سخنان من‌را به تردید انداخت. به احادیث مراجعه کردم و دیدم فقط یک قصه دارای اعتبار وجود دارااست که از ورود زنان حائض به مسجد ممانعت می نماید و حتی‌در شیعه نیز اجماع بر حرمت ورود آنها به مساجد نیست.لذا جرأت پژوهش پیدا کردم و به حیث رسید با یک داستان و با قیاس احکام حائض به جنب نمی قدرت زنان را از ورود به اماکن شریف و دعای در آنجا دستگیر و آن‌ها‌را از اینگونه اجر بزرگی محروم نمود.

فتواهای علمای اهل سنت و احادیث های آنها نیز چشم شد و گفت و گو به طور زیر در آمد.

گستردن دعوا :

1، مرحوم علامه حلی در کتاب متفاوت الشیعه که برای گردآوری مسائل اختلافی شیعه نگاشته میباشد آورده میباشد :

مسأله 128 : پر اسم و رسم این میباشد که ورود حائض به مساجد ، حرام میباشد مگر به نحو زود گذر و سلار گفته مکروه میباشد.(1)

برهان ما که میگوییم حرام میباشد این میباشد که وی محدث به حدثی میباشد که موجب غسل میباشد. بدین ترتیب همان طور که بر جنب ، ورود به مساجد روا وجود ندارد برای حائض نیز روا نمی‌باشد.

و گشوده به خیال و خاطر داستان صحیحی که روضه خوان طوسی از بنده الله بن سنان از حضرت راستگو (ع) نقل کرده : از حضرت درستگو(ع) درباره‌ی جنب و حائض پرسیدم که آیا متاعی را که در مسجد میباشد بر می دارا هستند؟ فرمود : آری و لکن چیزی در مسجد نمی گذارند.

وجه ادله این میباشد که امام(ع) گذاشتن چیزی در مسجدها را حرام نموده است ، براین اساس ورود به به مسجد برای حائض حرام میباشد چون فرقی در بین ورود و گذاشتن چیزی در آن وجود ندارد.

سلار به اصل تایید صلاحیت برهان نموده است و جوابش این میباشد که هنگامی عامل وجود داشته باشد با اصل مخالفت می گردد.(2)

آورن عبارت مرحوم علامه حلی برای این بود که مشخص گردد اولا مسأله اجماعی وجود ندارد و ثانیا روایتهای گوناگون درین باب نیست و ثالثا تک تک ملاک و میزان ، محدث بودن حائض و قیاسی میباشد که با جنب شد‌ه‌است که کلیه ی اینها در مکان خویش رسیدگی گردد.

2، مرحوم صدوق در المقنع خلال ذکر مستحبات و مکروهات جنب آورده میباشد :

با ما‌نده ی جنب و حائض وضوء نگیر و اشکالی ندارد که‌این دو از مسجد چیزی را که میخواهند بردارند البته در آنجا چیزی نگذارند چون آنچه که در آنجاست از غیر آن نمی توانند بردارند ولی میتوانند آنچه را همپا دارا هستند در غیر مسجد بگذارند.(3)

توضیح : معمولا جنب و حائض در آن زمانها رعایت بهداشت را نمی کرده اند و دست و بدنشان آلوده و کثیف بوده ، سپس مرحوم صدوق مبنی بر روایاتی که در کتاب ها روایی وجود دارااست به اشخاص پیشنهاد می نماید که از آب یه خرده که پاره ای از آن را جنب و یا این که حائض نوشیده وضوء نگیرید و این ، نهی تنزیهی میباشد تا آب وضوء آبی رنگ منزه ، نظیف و بی شبهه باشد. بدین ترتیب وضوء به دست آوردن با آبی‌رنگ که احتمال آلودگی دارااست آیتم نهی تنزیهی مرحوم صدوق میباشد البته به‌دنبال آن فرموده : (اشکالی ندارد که‌این دو ، آنچه را که میخواهند از مسجد بردارند.)

مرادش این میباشد که مسافر از جایی به مکه ، مدینه یا این که هر شهری وارد می‌شود و همگانی ترین جای ، مسجد میباشد.آن‌گاه اسباب ی خویش را در کناره ای از آن می‌گذارد و خارج می رود برای بیزنس ، تفریح یا این که … آن‌گاه جنب یا این که حائض میگردد و در‌این هنگام نیاز داراست که به مسجد بیاید و جامه و یا این که وسائل خویش را بردارد و برای خزینه یا این که غیره برود. سپس مرحوم صدوق فرموده : این عمل گونه های ندارد زیرا راه حل ای ندارد و اسباب ی خویش را از رویکرد دیگری نمی تواند بدست آورد. البته در حالتی که شخصی پیش از اینکه به شهر و به مسجد آن رسد جنب یا این که حائض خواهد شد ، نباید وارد مسجد خواهد شد و می بایست لوازم ی خویش را در مکان دیگر بگذارد چون موقتا آزاد میباشد و قادر است هر جائی برود جز مسجد که طبق آیه ی قرآن ورود و جلوس جنب در آن حرام میباشد.

نکته ها :

1، آنچه را مرحوم صدوق فرموده ، کلیه ، متن ماجرا هایی میباشد که بعضا درست و برخی ضعیف میباشد و وی به مقاله جدیدی که حدیث آن نزد ما جان دار نباشد فتوا نداده میباشد.

2، به لحاظ می‌رسد بتوان از برداشتن اسباب ، تنقیح مناط کرد و هرکاری که برای آدم لزوم عرفی داراست را جایگزین کرد.

3، عبارت مرحوم صدوق در هدایه نیز مانند المقنع ، حائض و جنب را با هم بیان نموده است. (4) چون برای جنب یا این که حائض این قابلیت و امکان میباشد که به دیگری بگوید به مسجد برو و لوازم ی من را بیاور البته همین که اینگونه راهی از منطقه ی امام(ع) توصیه نشده میباشد علامت میدهد که‌این سیرتکامل کارها در آئین ، بسیار طاقت فرسا وجود ندارد و نیازی به رو زدن و خواهش کردن از سایر افراد وجود ندارد.