حضرت مریم(س) از زنان برگزیده و مامان حضرت عیسی(ع) که بارداری وی به صورت معجزه ایفا گرفت. قرآن در سوره مریم معاش اورا از به دنیا آمدن خودش تا به دنیاآمدن عیسی(ع) حکایت نموده است. در احادیث شیعه و اهل سنت، مریم در کنار فاطمه زهرا(س)، خدیجه و آسیه، چهار زن بلندتر بهشتی معرفی مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیدهاند.
منزلت
حضرت مریم در اسلام و در مسیحیت از جایگاهی مقدس و ویژه شامل است:
در اسلام
قرآن، مریم مامان عیسی(ع) را بانویی پاکدامن و برگزیده از دربین زنان خوانده[۱] و اورا الگوی مومنان قرار داده میباشد.[۲] از آیه ها قرآن برمیآید که ملائکه چندبار با مریم کلام گفتهاند.[۳] صرفا زنی که اسم وی در قرآن آمده، مریم میباشد.[۴] همینطور قرآن رویش مریم را به آفریدگار نسبت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داده میباشد:
«خداوند اورا به نیکویی عهده دار شد و اورا پسندیده رویش اعطا کرد… هر فرصت زکریا وارد محراب وی می شد، غذای مخصوصی در آنجا میمشاهده کرد. از وی پرسید: «ای مریم! این را از کجا آوردهای؟!» بیان کرد: «این از سوی خداست. آفریدگار به هر که بخواهد، بیاکانت روزی میدهد.»[۵] [یادداشت ۱]
در بعضی تفاسیر آمده میباشد در فصل زمستان، میوههای تابستانی و در فصلتابستان میوههای زمستانی برای مریم آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آماده بود.[۶]
در احادیث شیعه و اهل سنت اسم مریم در کنار فاطمه زهرا و خدیجه و آسیه، تحت عنوان چهار زن رفیعتر بهشتی مذکور میباشد.[۷] برخی از مفسران براساس آیه ۴۲ سوره آل عمران، قائل به عصمت و طهارت مریم گردیدهاند.[۸]
در مسیحیت
حضرت مریم در الهیات مسیحی از رده ویژهای برخورداراست تا بدانجا که شاخهای از الهیات با تیتر مریولوجی (Mariology) به وجود آمده که به رسیدگی شخصیت و مقام حضرت مریم می پردازد. دقت به حضرت مریم، در قرن ها وسطی عنایت یافت. درین زمان مقامی برای حضرت مریم مطرح شوید که از حد الوهیت ذیلخیس البته از رتبه ملائکه و مقدسان فراتر بود. اعتقاد همگانی دراین عصر آن بود که ملائکه و مقدسان، خدمتگزاران حضرت مریم میباشند.[۹]
پیشین از آن، در برخی دولت ها به عنوان مثال فی مابین مسیحیان جزیرة العرب، یقین به تثلیث و پرستش مریم در کنار آفریدگار و عیسی ترویج داشته میباشد.[۱۰] گفتهاند تا قرن شانزدهم میلادی نیز بعضا از شهرهای اروپایی به پرستش مریم باکره دارای شهرت بودهاند.[۱۱] در قرآن این اعتقادوباور مسیحیان سرزنش گردیده است.[۱۲] [یادداشت ۲]
همینطور در قرنها وسطی آموزه پاکی مریم مطرح شد و در سال ۱۸۵۴ کلیسای کاتولیک، این نظریه را تحت عنوان یک آموزه خطاناپذیر عهده دار شد.[۱۴] اما کلیسای ارتدوکس منکر طهارت مریم میباشد.[۱۵]
معاشطومار
به دنیا آمدن مریم را سال ۲۰ پیش از ولادت گفتهاند اما از زادگاه وی منبع معتبری در اختیار وجود ندارد.[۱۶]
اسم بابا وی در منابع مسیحی، «یواقیم»[۱۷] و در قرآن[۱۸] و احادیث اسلامی، «عمران» نام برده میباشد. در روایتی از امام باقر(ع) آمده میباشد عمران از پیامبران بنی اسرائیل بود.[۱۹] طبق گزارش ابن اسحاق، نسب وی به داود(ع) میرسد.[۲۰] عمران قبل از ولادت مریم از جهان رفت.[۲۱] اسم مادرش را حَنَّة دختر فاقود گفتهاند.[۲۲] در روایتی امام کاظم(ع) اسم مامان مریم را «مَرثا» و به عربی «وَهیبه» دانسته میباشد.[۲۳] در متن ها مسیحی لقبها زیادی برای حضرت مریم به عمل رفته میباشد مثلا حوّای تازه، باکره مقدس، مامان معبود، شفیعه، مامانِ نتیجه الهی، قرارگاه حکمت، رگ گیاهی شیخ، رُز رازگونه، صندوق قسم، ملکه ملائکه و بانوی مصیبتها.[۲۴] در متنها اسلامی نیز از عَذراء (پاکدامن) و بتول تحت عنوان کنیههای مریم حافظه گردیده است.[۲۵]
خدمتکاری محل پرستش
مجسمه حضرت مریم بر بلندای کوهی در حریصا در ۲۰ کیلومتری شمال بیروت در کنار کلیساهای چهارگانه
در منابع آمده میباشد حنه مامان مریم، نازا بود و تا سی سال مالک فرزندی نشد. وی به درگاه پروردگار نذر و دعا کرد تا در حالتی که به وی فرزندی عطا نماید فرزندش خدمتکار محل عبادت بیتالمقدس باشد.[۲۶] [یادداشت ۳] در نشانهها ۳۵ تا ۳۷ سوره آل عمران به نذر حَنّه و پذیرفته شدن آن از سوی پروردگار اشاره گردیده است.
بعد از به دنیاآمدن مریم، مادرش با دقت به نذری که کرده بود، مریم را به محل پرستش پیروزی و به کاهنان سپرد. آنها برای سرپرستی وی اختلاف حیث پیدا کردند و برای این شغل قرعه زدند و قرعه به اسم زکریا(ع)، که طبق بعضا گزارشها شوهر خاله مریم بود، زمین خورد.[۲۷] قرآن به ماجرای قرعه زدن نیز اشاره نموده است.[۲۸] بنابر نقل مقدسی، زکریا مقدمات شیرخوارگی و تربیت اورا آماده کرد و هنگامی به حدی از رویش رسید، جایگاهی برای وی در محل پرستش گزینش کرد و مریم در آن به عبادت میپرداخت[۲۹] و هنگامی وهله وی میرسید، وظایف خدمتکاری محل عبادت را اجرا میاعطا کرد. وی در عبادت به جايگاهای رسید که در بنی اسرائیل ضربالمثل شد.[۳۰]
راهنمای انتخاب مسجد مناسب برای برگزاری مراسم ختم در مشهد