مجله خبری مساجد

حدیث ثقلین
این نوشته‌ی علمی دربارهٔ حدیث ثقلین میباشد. برای شناخت با واژه و کلمه ثقلین، مدخل ثقلین را مشاهده کنید.
حدیث ثقلین
حدیث ثقلین

داده ها ماجرا
قضیه منزلت قرآن و اهل‌بیت(ع)
صادره از فرستاده اسلام(ص)
راویان امام علی(ع)، امام حسن(ع)، امام راستگو(ع)، ابوذر، زید بن اَرْقم، ابوسَعید خُدْری، زید بن اثبات، جابر بن عبدالله انصاری و حُذَیْفَه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بن اُسَیْد و ...
اعتبار مدرک پشت سر هم - درست
منابع شیعه الکافی، بصائر الدرجات، کفایة الاثر، عیون خبرها الرضا، تعبیر و تفسیر القمی
منابع سنی درست مسلم، سنن نسائی، سنن ترمذی، سنن دارمی، مسند احمد بن حنبل، مستدرک حکم کننده نیشابوری
روایات معروف
حدیث سلسلةالذهب • حدیث ثقلین • حدیث کساء • مقبوله قدمت بن حنظلة • حدیث قرب نوافل • حدیث معراج • حدیث ولایت • حدیث وصایت • حدیث جنود عقل و جهل • حدیث شجره

حَدیث ثَقَلَیْن یا این که ثِقْلَیْن حدیثی معروف و پشت سرهم از فرستاده اسلام(ص) میباشد درباره منزلت هدایت‌گری قرآن و اهل‌بیت(ص) و بایستگی تقلید از آن ها. طبق این حدیث، قرآن و اهل‌بیت تحت عنوان دو چیز گران بها، همواره در کنار یکدیگرند تا در کنار آبگینه کوثر به نبی اکرم(ص) رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ملحق شوند.

حدیث ثقلین مورداستناد متکلمان شیعه برای ثابت ولایت و امامت امامان شیعه(ع) بوده میباشد. عالمان شیعه، به‌استناد این حدیث میگویند هر خصوصیت و صفت کمالی که برای قرآن نام برده، در باب اهل‌بیت نیز راست گو میباشد. بعضی از برداشت‌های کلامی از این حدیث عبارت‌اند از: ثابت امامت امامان شیعه و استمرار آن تا روز قیامت، پاکی اهل‌بیت، بایستگی تاسی از آن‌ها، مرجعیت علمی، رهبری و ولایت آنها، و عدم اختلاف بین آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد اهل‌بیت و قرآن.

از نگاه جمع‌ای از عالمان اهل‌سنت نیز این حدیث بر مَوَدّت اهل‌بیت، احسان و احترام به آن ها، بزرگداشت آن‌ها و ادای حقوق و دستمزد واجب و مستحب آن‌ها تأکید می‌نماید. بعضا از عالمان اهل سنت، دلالت حدیث بر تمسک به اهل‌بیت را پذیرفته‌اند؛ البته معتقدند تصریحی بر امامت و خلافت آن‌ها ندارد.

به‌گفته عالمان شیعه و اهل‌سنت، حدیث ثقلین صرفا یک توشه، ذکر نشده و در مفاد زیادی از فرستاده(ص) نقل گردیده‌است. تکرار این حدیث از نبی(ص) را عامل عنایت و مقام آن دانسته‌اند. حدیث ثقلین در منابع متفاوت حدیثی شیعه و اهل‌سنت گفته شده و شیعه و اهل‌سنت بر مضمون و درستی آن رخداد‌حیث دارا‌هستند.

این حدیث با سندهای مختلف، از بیش تر از بیست بدن از اصحاب فرستاده(ص) نقل گردیده است. سید هاشم بَحرانی در غایَةُالمَرام، ۸۲ حدیث با این مضمون از منابع متعدد شیعه، همانند کافی، کمال‌الدین، عیون خبر ها الرضا(ع)، بَصائِرالدرجات و ۳۹ حدیث از منابع اهل‌سنت، همانند درست مسلم، سُنَن تِرْمِذی، سنن نِسائی، سنن دارَمی و مسند احمد بن حنبل نقل نموده است.

درباره مصادیق عترت و اهل‌بیت درین حدیث، عالمان شیعه تصریح کرده‌اند که خواسته امامان دوازده‌گانه شیعه می‌باشند. در بعضی احادیث نیز بدین مقاله تصریح گردیده است؛ البته عالمان اهل‌سنت در تبیین مصادیق آن اختلاف‌حیث دارا هستند؛ گروهی از آن‌ها اصحاب کساء را اهل‌بیت و عترت نبی(ع) شمرده‌اند و برخی آل‌علی، آل‌عقیل، آل‌جعفر و آل‌عباس را که صدقه بر آن‌ها حرام میباشد، اهل‌بیت رسول معرفی کرده‌اند.

کتاب‌های زیادی درباره این حدیث به طور غیر وابسته چاپ و منتشر گردیده است مثلا آنان موسوعةُ حدیثِ الثَّقلین در چهار جلد میباشد.

التفات
حدیث ثقلین حدیثی پر اسم و رسم[۱] میباشد از رسول(ص) که متوالی[۲] و موردقبول کلیه مسلمانها[۳] شمرده گردیده است. تکرار این حدیث از سوی فرستاده(ص) در مفاد متفاوت را برهان مداقه و مقام این حدیث دانسته‌اند.[۴] متکلمان شیعه از این حدیث برای ثابت ولایت و امامت اهل‌بیت(ع) سود کرده‌اند.[۵] در بین فرقه‌ها و مذهبها گوناگون، حدیث ثقلین در مباحث کلامی، در مورد امامت و جانشینی رسول(ص)، موردتوجه بوده و آن را به‌جهت دلالت بر همگی مسائل و مباحث امامت، بی‌نظیر دانسته‌اند.[۶]

درج بخشی از حدیث ثقلین در لوگوی مجمع جهانی اهل‌بیت
در عَبَقات‌الانوار آمده این حدیث به جهت فراوانی اسناد و اعتبار و استحکام متن آن،‌ از دیرباز موردتوجه عالمان و محدثان بوده و گروهی از آنان درباره آن، کتاب و رساله‌های مستقلی نگاشته‌اند.[۷] به لحاظ بعضی پژوهشگران، این حدیث از سده ابتدا قمری، در دولت ها حدیثی شیعه و اهل‌سنت نقل گردیده است. بعداز آن نیز در منابع تاریخی،‌ رجالی، کلامی، اخلاقی، فقاهتی و اصولی، به فراخور گفت و گو، از آن خاطر گردیده‌است.[۸]

به نقل از مولف نوشته ی علمی «حدیث ثقلین» در دانشنامه دنیا اسلام، عالمان شیعه از دیرباز در تیم‌های حدیثی خویش این حدیث را نقل کرده‌اند؛ البته در کتاب‌های کلامی متقدم، در مشاجره امامت و خلافت، کمتر بدان استناد گردیده است. با این هم اکنون، گروهی از عالمان شیعه در گفت و گو‌های کلامی بدان استناد کرده‌اند؛ برای مثال روضه خوان صدوق در ثابت خالی نبودن زمین از حجت و روضه خوان طوسی در گفت و گو لزوم وجود امامی از اهل‌بیت در همگی مجال‌ها، به‌این حدیث تمسک کرده‌اند. علامه حلی در کتاب نهج‌الحق در ثابت خلافت امام علی(ع) و نتیجه کاشانی نیز در مشاجره از مقام قرآن، از این حدیث سود کرده‌اند.[۹]

نقل شده میر حامدحسین هندی (درگذشت ۱۳۰۶ق) با تخصیص فصولی بزرگ به گواهی و دلالت حدیث ثقلین در کتاب عبقات الانوار، در شناساندن آن منزلت ممتازی داراست و بعد از وی، بیشتر از پیش بدین حدیث اعتنا شد تا جایی که در زمان معاصر، مهمترین حدیثی میباشد که برای ضرورت و بایستگی تمسک به اهل‌بیت به آن استناد می‌گردد.[۱۰]

حدیث ثقلین در مباحثی همانند مقام قرآن، حجیت روایات اهل‌بیت، حجیت ظاهر قرآن، همخوانی قرآن و روایات اهل‌بیت و مقدم بودن قرآن بر صحبت اهل‌بیت مورداستناد متکلمان شیعه بوده میباشد.[۱۱]

حدیث ثقلین
این نوشته‌ی علمی دربارهٔ حدیث ثقلین میباشد. برای شناخت با واژه و کلمه ثقلین، مدخل ثقلین را مشاهده کنید.
حدیث ثقلین
حدیث ثقلین

داده ها ماجرا
قضیه منزلت قرآن و اهل‌بیت(ع)
صادره از فرستاده اسلام(ص)
راویان امام علی(ع)، امام حسن(ع)، امام راستگو(ع)، ابوذر، زید بن اَرْقم، ابوسَعید خُدْری، زید بن اثبات، جابر بن عبدالله انصاری و حُذَیْفَه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بن اُسَیْد و ...
اعتبار مدرک پشت سر هم - درست
منابع شیعه الکافی، بصائر الدرجات، کفایة الاثر، عیون خبرها الرضا، تعبیر و تفسیر القمی
منابع سنی درست مسلم، سنن نسائی، سنن ترمذی، سنن دارمی، مسند احمد بن حنبل، مستدرک حکم کننده نیشابوری
روایات معروف
حدیث سلسلةالذهب • حدیث ثقلین • حدیث کساء • مقبوله قدمت بن حنظلة • حدیث قرب نوافل • حدیث معراج • حدیث ولایت • حدیث وصایت • حدیث جنود عقل و جهل • حدیث شجره

حَدیث ثَقَلَیْن یا این که ثِقْلَیْن حدیثی معروف و پشت سرهم از فرستاده اسلام(ص) میباشد درباره منزلت هدایت‌گری قرآن و اهل‌بیت(ص) و بایستگی تقلید از آن ها. طبق این حدیث، قرآن و اهل‌بیت تحت عنوان دو چیز گران بها، همواره در کنار یکدیگرند تا در کنار آبگینه کوثر به نبی اکرم(ص) رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ملحق شوند.

حدیث ثقلین مورداستناد متکلمان شیعه برای ثابت ولایت و امامت امامان شیعه(ع) بوده میباشد. عالمان شیعه، به‌استناد این حدیث میگویند هر خصوصیت و صفت کمالی که برای قرآن نام برده، در باب اهل‌بیت نیز راست گو میباشد. بعضی از برداشت‌های کلامی از این حدیث عبارت‌اند از: ثابت امامت امامان شیعه و استمرار آن تا روز قیامت، پاکی اهل‌بیت، بایستگی تاسی از آن‌ها، مرجعیت علمی، رهبری و ولایت آنها، و عدم اختلاف بین آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد اهل‌بیت و قرآن.

از نگاه جمع‌ای از عالمان اهل‌سنت نیز این حدیث بر مَوَدّت اهل‌بیت، احسان و احترام به آن ها، بزرگداشت آن‌ها و ادای حقوق و دستمزد واجب و مستحب آن‌ها تأکید می‌نماید. بعضا از عالمان اهل سنت، دلالت حدیث بر تمسک به اهل‌بیت را پذیرفته‌اند؛ البته معتقدند تصریحی بر امامت و خلافت آن‌ها ندارد.

به‌گفته عالمان شیعه و اهل‌سنت، حدیث ثقلین صرفا یک توشه، ذکر نشده و در مفاد زیادی از فرستاده(ص) نقل گردیده‌است. تکرار این حدیث از نبی(ص) را عامل عنایت و مقام آن دانسته‌اند. حدیث ثقلین در منابع متفاوت حدیثی شیعه و اهل‌سنت گفته شده و شیعه و اهل‌سنت بر مضمون و درستی آن رخداد‌حیث دارا‌هستند.

این حدیث با سندهای مختلف، از بیش تر از بیست بدن از اصحاب فرستاده(ص) نقل گردیده است. سید هاشم بَحرانی در غایَةُالمَرام، ۸۲ حدیث با این مضمون از منابع متعدد شیعه، همانند کافی، کمال‌الدین، عیون خبر ها الرضا(ع)، بَصائِرالدرجات و ۳۹ حدیث از منابع اهل‌سنت، همانند درست مسلم، سُنَن تِرْمِذی، سنن نِسائی، سنن دارَمی و مسند احمد بن حنبل نقل نموده است.

درباره مصادیق عترت و اهل‌بیت درین حدیث، عالمان شیعه تصریح کرده‌اند که خواسته امامان دوازده‌گانه شیعه می‌باشند. در بعضی احادیث نیز بدین مقاله تصریح گردیده است؛ البته عالمان اهل‌سنت در تبیین مصادیق آن اختلاف‌حیث دارا هستند؛ گروهی از آن‌ها اصحاب کساء را اهل‌بیت و عترت نبی(ع) شمرده‌اند و برخی آل‌علی، آل‌عقیل، آل‌جعفر و آل‌عباس را که صدقه بر آن‌ها حرام میباشد، اهل‌بیت رسول معرفی کرده‌اند.

کتاب‌های زیادی درباره این حدیث به طور غیر وابسته چاپ و منتشر گردیده است مثلا آنان موسوعةُ حدیثِ الثَّقلین در چهار جلد میباشد.

التفات
حدیث ثقلین حدیثی پر اسم و رسم[۱] میباشد از رسول(ص) که متوالی[۲] و موردقبول کلیه مسلمانها[۳] شمرده گردیده است. تکرار این حدیث از سوی فرستاده(ص) در مفاد متفاوت را برهان مداقه و مقام این حدیث دانسته‌اند.[۴] متکلمان شیعه از این حدیث برای ثابت ولایت و امامت اهل‌بیت(ع) سود کرده‌اند.[۵] در بین فرقه‌ها و مذهبها گوناگون، حدیث ثقلین در مباحث کلامی، در مورد امامت و جانشینی رسول(ص)، موردتوجه بوده و آن را به‌جهت دلالت بر همگی مسائل و مباحث امامت، بی‌نظیر دانسته‌اند.[۶]

درج بخشی از حدیث ثقلین در لوگوی مجمع جهانی اهل‌بیت
در عَبَقات‌الانوار آمده این حدیث به جهت فراوانی اسناد و اعتبار و استحکام متن آن،‌ از دیرباز موردتوجه عالمان و محدثان بوده و گروهی از آنان درباره آن، کتاب و رساله‌های مستقلی نگاشته‌اند.[۷] به لحاظ بعضی پژوهشگران، این حدیث از سده ابتدا قمری، در دولت ها حدیثی شیعه و اهل‌سنت نقل گردیده است. بعداز آن نیز در منابع تاریخی،‌ رجالی، کلامی، اخلاقی، فقاهتی و اصولی، به فراخور گفت و گو، از آن خاطر گردیده‌است.[۸]

به نقل از مولف نوشته ی علمی «حدیث ثقلین» در دانشنامه دنیا اسلام، عالمان شیعه از دیرباز در تیم‌های حدیثی خویش این حدیث را نقل کرده‌اند؛ البته در کتاب‌های کلامی متقدم، در مشاجره امامت و خلافت، کمتر بدان استناد گردیده است. با این هم اکنون، گروهی از عالمان شیعه در گفت و گو‌های کلامی بدان استناد کرده‌اند؛ برای مثال روضه خوان صدوق در ثابت خالی نبودن زمین از حجت و روضه خوان طوسی در گفت و گو لزوم وجود امامی از اهل‌بیت در همگی مجال‌ها، به‌این حدیث تمسک کرده‌اند. علامه حلی در کتاب نهج‌الحق در ثابت خلافت امام علی(ع) و نتیجه کاشانی نیز در مشاجره از مقام قرآن، از این حدیث سود کرده‌اند.[۹]

نقل شده میر حامدحسین هندی (درگذشت ۱۳۰۶ق) با تخصیص فصولی بزرگ به گواهی و دلالت حدیث ثقلین در کتاب عبقات الانوار، در شناساندن آن منزلت ممتازی داراست و بعد از وی، بیشتر از پیش بدین حدیث اعتنا شد تا جایی که در زمان معاصر، مهمترین حدیثی میباشد که برای ضرورت و بایستگی تمسک به اهل‌بیت به آن استناد می‌گردد.[۱۰]

حدیث ثقلین در مباحثی همانند مقام قرآن، حجیت روایات اهل‌بیت، حجیت ظاهر قرآن، همخوانی قرآن و روایات اهل‌بیت و مقدم بودن قرآن بر صحبت اهل‌بیت مورداستناد متکلمان شیعه بوده میباشد.[۱۱]