عموم، معبود خویش را عبادت کنيد؛ به عبارتی کسي که شما و آنها را که پيش از شما بودند کردار كرد. شايد رستگار شويد. »
معبود در اين آيه «ناس» را آیتم خطاب قرار داده که ميقدرت آن را بر دو وجه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد حمل کرد:
الف. شايد منظور، کساني باشند که وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ مَا هُمْ بِمُؤْمِنِينَ؛ (1) زيرا آنها از دید ظاهري ايمان آوردند و انجام ظاهري را جاری ساختن ميدادند، البته اين ايمان و عبادات هنوز در قلب آنان رسوخ پيدا نکرده میباشد و از منش خدعه با پروردگار واکنش مينمایند. اينان بايد بدانند خدا به جاری ساختن و اموال آن ها نگاه نمينماید، بلکه به قلوب آن ها لحاظ مينماید.
ب. آيه خطاب به کل عموم میباشد و آن ها را دعوت به عبادت و اطاعت آفریدگار مينماید. رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد (2) اما ميقدرت ميان اين دو وجه، توده کرد و ذکر کرد: «يقولون آمنا» از نوع بيان مصداق میباشد و معنا کلي آن آحاد عموم را در بر ميگيرد.
لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ؛ شايد شما با عبادت و پرستش معبود متقي شويد.
زهد و تقوا چيست؟
آيا با صرف اجرا ایفا عبادي و اقرار به ربوبيت پروردگار، شخصْ متقي ميخواهد شد؟ ما در ظواهر نماز ميخوانيم، خمس ميدهيم، حج به جاي ميآوريم، ولی هنوز متقي نيستيم، زيرا آن اوصافي را که آفریدگار براي متقين بیان فرموده، در وجود ما نيست يا درصورتی که باشد، زیرا ما در مرتبة پايين هستيم، ممکن میباشد مؤمن باشيم، البته متقي نباشيم.
خدا متعال در اين آية عبادت را يکي از شیوههاي رسيدن به زهد و تقوا مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد معرفي مينماید. اما عباداتي که خیر از روي عادت يا براي فایده باشد، بلکه از رمز تسليم و خشوع در مقابل پروردگار باشد. عبادات داراي روح می باشند و اينكه برخي در ظواهر، اعمالي را اجرا ميدهند، البته فارغ از خردترين دقت به روح عبادات، كارساز نيست. نمازي که بايد باعث به تقواي ما بشود، به انگیزه عدم حضور قلب و ناسالم بودن دل، مارا متقي
1. سوره بقره، آيه8.
2. المنار، ج1، ص108.
(88)
نمينماید. در عباداتْ خشوع مورد نیاز میباشد و يکي از اسباب و اثاث آن زهد میباشد.
در آية شريفه، آفریدگار خطاب به عموم ميفرمايد: «اي عموم خداوند خویش را عبادت کنيد؛ همو که شما و آدمهاي پيش از شمارا آفريد، شايد زهد پيشه کنيد.» اين آيه بيان مينماید شیوه متقي شدن عبادت میباشد. عبارت «لعلکم تتقون» تعليل براي «اعبدوا» میباشد؛ يعني شمارا به عبادت فرمان ميکنم، شايد متقي شويد. (1)
ممکن میباشد گفته گردد: لعلکم به معناي شايد و اميد میباشد، اکنون آنکه درحالتی که کسي حقیقتا پروردگار را بپرستد، مطلقا بايد به زهدو تقوا رسد، خیر اينکه شايد. پس «لعلکم» در اين آيه به چه مضمون میباشد؟
در جواب بايد اعلام کرد: «لعل» حرفي میباشد که بر رجا و اميد دلالت مينماید؛ اميدي كه حتميتِ وقوع امري را در آينده خبر ميدهد. (2)
صاحب و مالک المنار بيان کرده: لعل به معني شک وتردید ميآيد و اين با دانش خدا سازگار نيست، هر یکسری شايع میباشد که «لعل» براي ترجّي و اميد میباشد، البته در صحبت معبود به معناي تحقيق و حتميت ميآيد. (3) بنابراين معناي آيه اينسیرتکامل ميگردد: پروردگار را عبادت کنيد تا متقي شويد، زيرا لازمة عبادت، متقي شدن میباشد و منش تقواي الهي، پرستش اوست.
در صورتیکه کسي بگويد رویکردهاي ديگري نيز وجود داراست، همچون سرویس به اخلاق و رسيدگي به ايتام، و نميقدرت رویه عبادت را اختصاصی در نماز و روزه و فروعات دين کرد، در جواب ميگوييم: از دید عرف عموم، عبادت يعني به جا آوردن فروع دين، مانند نماز، زکات، خمس و حج. درحال حاضر آنکه اين مضمون اخص از عبادت میباشد و عبادت معناي اعمي نيز دارااست که آحاد افعال آدم را مشمول ميگردد. ولی به شرط اينکه رضايت تولید کننده را نيز داشته باشد. حتي خوراک تناول کردن در صورتیکه براي رضايت آفریدگار باشد، نوعي عبادت میباشد. اساسا فلسفة عبادت، اعتنا دادن عموم به آفریدگار میباشد و وقتي كسي نماز ميخواند، براي اين میباشد که از ياد معبود غافل نشود. بنابراين هر کاري که آدم را متوجه آفریدگار نماید، نوعي
عموم، معبود خویش را عبادت کنيد؛ به عبارتی کسي که شما و آنها را که پيش از شما بودند کردار كرد. شايد رستگار شويد. »
معبود در اين آيه «ناس» را آیتم خطاب قرار داده که ميقدرت آن را بر دو وجه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد حمل کرد:
الف. شايد منظور، کساني باشند که وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ مَا هُمْ بِمُؤْمِنِينَ؛ (1) زيرا آنها از دید ظاهري ايمان آوردند و انجام ظاهري را جاری ساختن ميدادند، البته اين ايمان و عبادات هنوز در قلب آنان رسوخ پيدا نکرده میباشد و از منش خدعه با پروردگار واکنش مينمایند. اينان بايد بدانند خدا به جاری ساختن و اموال آن ها نگاه نمينماید، بلکه به قلوب آن ها لحاظ مينماید.
ب. آيه خطاب به کل عموم میباشد و آن ها را دعوت به عبادت و اطاعت آفریدگار مينماید. رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد (2) اما ميقدرت ميان اين دو وجه، توده کرد و ذکر کرد: «يقولون آمنا» از نوع بيان مصداق میباشد و معنا کلي آن آحاد عموم را در بر ميگيرد.
لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ؛ شايد شما با عبادت و پرستش معبود متقي شويد.
زهد و تقوا چيست؟
آيا با صرف اجرا ایفا عبادي و اقرار به ربوبيت پروردگار، شخصْ متقي ميخواهد شد؟ ما در ظواهر نماز ميخوانيم، خمس ميدهيم، حج به جاي ميآوريم، ولی هنوز متقي نيستيم، زيرا آن اوصافي را که آفریدگار براي متقين بیان فرموده، در وجود ما نيست يا درصورتی که باشد، زیرا ما در مرتبة پايين هستيم، ممکن میباشد مؤمن باشيم، البته متقي نباشيم.
خدا متعال در اين آية عبادت را يکي از شیوههاي رسيدن به زهد و تقوا مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد معرفي مينماید. اما عباداتي که خیر از روي عادت يا براي فایده باشد، بلکه از رمز تسليم و خشوع در مقابل پروردگار باشد. عبادات داراي روح می باشند و اينكه برخي در ظواهر، اعمالي را اجرا ميدهند، البته فارغ از خردترين دقت به روح عبادات، كارساز نيست. نمازي که بايد باعث به تقواي ما بشود، به انگیزه عدم حضور قلب و ناسالم بودن دل، مارا متقي
1. سوره بقره، آيه8.
2. المنار، ج1، ص108.
(88)
نمينماید. در عباداتْ خشوع مورد نیاز میباشد و يکي از اسباب و اثاث آن زهد میباشد.
در آية شريفه، آفریدگار خطاب به عموم ميفرمايد: «اي عموم خداوند خویش را عبادت کنيد؛ همو که شما و آدمهاي پيش از شمارا آفريد، شايد زهد پيشه کنيد.» اين آيه بيان مينماید شیوه متقي شدن عبادت میباشد. عبارت «لعلکم تتقون» تعليل براي «اعبدوا» میباشد؛ يعني شمارا به عبادت فرمان ميکنم، شايد متقي شويد. (1)
ممکن میباشد گفته گردد: لعلکم به معناي شايد و اميد میباشد، اکنون آنکه درحالتی که کسي حقیقتا پروردگار را بپرستد، مطلقا بايد به زهدو تقوا رسد، خیر اينکه شايد. پس «لعلکم» در اين آيه به چه مضمون میباشد؟
در جواب بايد اعلام کرد: «لعل» حرفي میباشد که بر رجا و اميد دلالت مينماید؛ اميدي كه حتميتِ وقوع امري را در آينده خبر ميدهد. (2)
صاحب و مالک المنار بيان کرده: لعل به معني شک وتردید ميآيد و اين با دانش خدا سازگار نيست، هر یکسری شايع میباشد که «لعل» براي ترجّي و اميد میباشد، البته در صحبت معبود به معناي تحقيق و حتميت ميآيد. (3) بنابراين معناي آيه اينسیرتکامل ميگردد: پروردگار را عبادت کنيد تا متقي شويد، زيرا لازمة عبادت، متقي شدن میباشد و منش تقواي الهي، پرستش اوست.
در صورتیکه کسي بگويد رویکردهاي ديگري نيز وجود داراست، همچون سرویس به اخلاق و رسيدگي به ايتام، و نميقدرت رویه عبادت را اختصاصی در نماز و روزه و فروعات دين کرد، در جواب ميگوييم: از دید عرف عموم، عبادت يعني به جا آوردن فروع دين، مانند نماز، زکات، خمس و حج. درحال حاضر آنکه اين مضمون اخص از عبادت میباشد و عبادت معناي اعمي نيز دارااست که آحاد افعال آدم را مشمول ميگردد. ولی به شرط اينکه رضايت تولید کننده را نيز داشته باشد. حتي خوراک تناول کردن در صورتیکه براي رضايت آفریدگار باشد، نوعي عبادت میباشد. اساسا فلسفة عبادت، اعتنا دادن عموم به آفریدگار میباشد و وقتي كسي نماز ميخواند، براي اين میباشد که از ياد معبود غافل نشود. بنابراين هر کاري که آدم را متوجه آفریدگار نماید، نوعي
راهنمای انتخاب مسجد مناسب برای برگزاری مراسم ختم در مشهد