عبدالعزیز حَلبی مشهور به ابن بَرّاج(حدود ۴۰۰ تا ۴۸۱ ق)، عالم و حکم دهنده شیعی قرن پنجم قمری و از شاگردان سید مرتضی و روضه خوان طوسی میباشد. وی در سال ۴۳۸ق در طرابلس ذمه دار منصب قضاوت شد. اسعد بن احمد طرابلسی و حسن بن عبدالعزیز جبهانی از شاگردان و المهذب و جواهر الفقه از اثرها وی به شمار میایند. جعفر المهاجر در کتاب «ابن البرّاج الطرابلسی، عصره، سیرته و مصنّفاته» به گستردن حالا وی پرداخته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
معاشطومار
عَبْدُالعَزیز بن نَحْریر بن عبدالعزیز بن بَرّاج طرابلسی پر اسم و رسم به حاکم ابنبَرّاج از فقیهان قرن پنجم هجری میباشد.[۱] افندی در کتاب ریاض العلماء، زادگاه ابنبرّاج را مصر دانسته میباشد،[۲] البته جعفر سبحانی تالیف کننده موسوعة طبقات الفقهاء، این فرمان را بعید دانسته، او را اهل شام معرفی رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد مینماید.
[۳] در منابع از تاریخ تولد وی سخنی به در بین نیامده میباشد؛ البته از آنجا که بعضی منابع از قدمت ۸۰ساله وی خاطر کرده و تاریخ وفاتش را ۴۸۱ق دانستهاند، جعفر سبحانی سال ولادتش را نزدیک به ۴۰۰ق پیش بینی زده میباشد.[۴] حاکم ابن برّاج در حدود هشت سال در درس سید مرتضی کمپانی کرد و بعداز وفات او در حدود سه سال در درس روضه خوان طوسی حاضر شد.[۵] اگرچه عبدالله بن عیسی افندی در ریاض العلماء، روحانی اثرگذار را نیز از اساتید او به شمار آورده،[۶] ولی سبحانی این حرف را بعید دانسته میباشد.[۷] وی در سـال ۴۳۸ق از سوی جلال الملک [یادداشت ۱] تحت عنوان حاکم مـنطقه طرابلس آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد منصوب شد.[۸]
به گفته افندی، عالم دیگری به اسم عبدالعزیز بن ابی بدون نقص طرابلسی در بعدازظهر ابنبراج میزیسته میباشد که تفصیل اکنون او در مواقعی با گستردن اکنون ابنبراج نادرست گردیدهاست.[۹] با این هم اکنون، جعفر سبحانی این نظر را دارد دو تیتر «عبدالعزیز بن ابی بدون نقص طرابلسی» و «عبدالعزیز ابن براج طرابلسی» به یک فرد وابستگی داراست و دو فرد مستقل نیستند.[۱۰]
لقب و لقب ها
عبدالعزیز حلبی افزون بر «ابن برّاج» به «عزّالدین»، «عزّالمؤمنین»، «حلبی» و «طرابلسی» نیز ملقب بوده میباشد. لقب او «ابوالقاسم» و از لقب ها دیگر وی «حکم کننده» و «سعدالدین» را میاقتدار اسم پیروزی.[۱۱] در اصطلاح فقیهان، «الشامیانِ» (=دو شامی) به معنای ابوصلاح حلبی و ابن براج میباشد.[۱۲]
وفات
ابن براج در شب آدینه ۹ شعبان سال ۴۸۱ق در طرابلس(از شهرهای شام) درگذشت و در به عبارتی جا به خاک ودیعت شد.[۱۳]
شاگردان
حکم کننده ابن برّاج شاگردان اکثری تربیت کرد که برخی از آنها عبارتند از:
اسعد بن احمد طرابلسی.[۱۴]
حسن بن عبدالعزیز جبهانی
داعی بن زید
حسن بن حسین بن بابویه
عبدالرحمان بن احمد نیشابوری خزاعی
عبدالجبار بن عبدالله مقری رازی
ابوجعفر محمد حلبی
عبدالعزیز بن ابی بی نقص طرابلسی
کمیح[۱۵]
تألیفات
ابنبراج کتابهای زیادی را در فقه و صحبت تألیف کرد که از آنان فقط سه کتاب «جواهر الفقه»، «تفصیل جمل العلم و العمل» و «المهذب» مانده میباشد.[۱۶]
اثرها چاپی
جواهر الفقه؛ این کتاب اولی نوشتهای میباشد که مسائل شرعی و احکام فقهی را به طور سوال و جواب مطرح کرده است.
تفصیل جمل العلم و العمل؛ این کتاب شرحی بر کتاب شرعی جمل العلم و العمل تألیف سید مرتضی میباشد.
المهذب.
اثر ها منسوب
المعالم
المنهاج
الکامل
روضة النفس فی احکام العبادات الخمس
عماد المحتاج فی مناسک الحاج
المقرب
الموجز
حسن التصریف.[۱۷]
عبدالعزیز حَلبی مشهور به ابن بَرّاج(حدود ۴۰۰ تا ۴۸۱ ق)، عالم و حکم دهنده شیعی قرن پنجم قمری و از شاگردان سید مرتضی و روضه خوان طوسی میباشد. وی در سال ۴۳۸ق در طرابلس ذمه دار منصب قضاوت شد. اسعد بن احمد طرابلسی و حسن بن عبدالعزیز جبهانی از شاگردان و المهذب و جواهر الفقه از اثرها وی به شمار میایند. جعفر المهاجر در کتاب «ابن البرّاج الطرابلسی، عصره، سیرته و مصنّفاته» به گستردن حالا وی پرداخته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
معاشطومار
عَبْدُالعَزیز بن نَحْریر بن عبدالعزیز بن بَرّاج طرابلسی پر اسم و رسم به حاکم ابنبَرّاج از فقیهان قرن پنجم هجری میباشد.[۱] افندی در کتاب ریاض العلماء، زادگاه ابنبرّاج را مصر دانسته میباشد،[۲] البته جعفر سبحانی تالیف کننده موسوعة طبقات الفقهاء، این فرمان را بعید دانسته، او را اهل شام معرفی رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد مینماید.
[۳] در منابع از تاریخ تولد وی سخنی به در بین نیامده میباشد؛ البته از آنجا که بعضی منابع از قدمت ۸۰ساله وی خاطر کرده و تاریخ وفاتش را ۴۸۱ق دانستهاند، جعفر سبحانی سال ولادتش را نزدیک به ۴۰۰ق پیش بینی زده میباشد.[۴] حاکم ابن برّاج در حدود هشت سال در درس سید مرتضی کمپانی کرد و بعداز وفات او در حدود سه سال در درس روضه خوان طوسی حاضر شد.[۵] اگرچه عبدالله بن عیسی افندی در ریاض العلماء، روحانی اثرگذار را نیز از اساتید او به شمار آورده،[۶] ولی سبحانی این حرف را بعید دانسته میباشد.[۷] وی در سـال ۴۳۸ق از سوی جلال الملک [یادداشت ۱] تحت عنوان حاکم مـنطقه طرابلس آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد منصوب شد.[۸]
به گفته افندی، عالم دیگری به اسم عبدالعزیز بن ابی بدون نقص طرابلسی در بعدازظهر ابنبراج میزیسته میباشد که تفصیل اکنون او در مواقعی با گستردن اکنون ابنبراج نادرست گردیدهاست.[۹] با این هم اکنون، جعفر سبحانی این نظر را دارد دو تیتر «عبدالعزیز بن ابی بدون نقص طرابلسی» و «عبدالعزیز ابن براج طرابلسی» به یک فرد وابستگی داراست و دو فرد مستقل نیستند.[۱۰]
لقب و لقب ها
عبدالعزیز حلبی افزون بر «ابن برّاج» به «عزّالدین»، «عزّالمؤمنین»، «حلبی» و «طرابلسی» نیز ملقب بوده میباشد. لقب او «ابوالقاسم» و از لقب ها دیگر وی «حکم کننده» و «سعدالدین» را میاقتدار اسم پیروزی.[۱۱] در اصطلاح فقیهان، «الشامیانِ» (=دو شامی) به معنای ابوصلاح حلبی و ابن براج میباشد.[۱۲]
وفات
ابن براج در شب آدینه ۹ شعبان سال ۴۸۱ق در طرابلس(از شهرهای شام) درگذشت و در به عبارتی جا به خاک ودیعت شد.[۱۳]
شاگردان
حکم کننده ابن برّاج شاگردان اکثری تربیت کرد که برخی از آنها عبارتند از:
اسعد بن احمد طرابلسی.[۱۴]
حسن بن عبدالعزیز جبهانی
داعی بن زید
حسن بن حسین بن بابویه
عبدالرحمان بن احمد نیشابوری خزاعی
عبدالجبار بن عبدالله مقری رازی
ابوجعفر محمد حلبی
عبدالعزیز بن ابی بی نقص طرابلسی
کمیح[۱۵]
تألیفات
ابنبراج کتابهای زیادی را در فقه و صحبت تألیف کرد که از آنان فقط سه کتاب «جواهر الفقه»، «تفصیل جمل العلم و العمل» و «المهذب» مانده میباشد.[۱۶]
اثرها چاپی
جواهر الفقه؛ این کتاب اولی نوشتهای میباشد که مسائل شرعی و احکام فقهی را به طور سوال و جواب مطرح کرده است.
تفصیل جمل العلم و العمل؛ این کتاب شرحی بر کتاب شرعی جمل العلم و العمل تألیف سید مرتضی میباشد.
المهذب.
اثر ها منسوب
المعالم
المنهاج
الکامل
روضة النفس فی احکام العبادات الخمس
عماد المحتاج فی مناسک الحاج
المقرب
الموجز
حسن التصریف.[۱۷]
راهنمای انتخاب مسجد مناسب برای برگزاری مراسم ختم در مشهد