مسجد جامع اصفهان پر اسم و رسم به مسجد عتیق و آدینه از اولیه مساجد جمهوری اسلامی ایران میباشد که تیمای از مدلهای متعدد معماری و تزئیناتی اسلامی و اهل ایران را در چهارده قرن قبل در بر داراست. این مسجد در عصرهای گوناگون پیشرفت یافته، تزئیناتی به آن اضافه گردیده و تجدید بنا گردیدهاست. محراب الجایتو در ضلع غربی مسجد جامع اصفهان، از نمادهای شیعی آن محسوب مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میشود.
بنای این مسجد را منجر صورتگیری هسته نخستین شهر اصفهان دانستهاند. مسجد جامع اصفهان اساس عملهای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی در روزگار حکومتهای آلبویه، سلجوقیان، ایلخانان و تیموریان بوده و از فرصت صفویه با وجود جابجایی راءس شغلها به میدان نقش عالم، گشوده نقش خویش را در معاش روزانه عموم مراقبت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نموده است.
مسجد جامع اصفهان از مجال ایجاد کرد در حین منصور عباسی، دائماً در درحال حاضر تغییرو تحول بوده تا بوسیله سلجوقیان تغییرات مهم پیدا کرد. این مسجد از اولی مساجد چهار ایوانی در عالم اسلام میباشد که الگوی تشکیل داد دیگر مساجد شد. مسجد جامع با وجود تخریبهای ناشی از حریقسوزی و حمله ها نظامی، با تجدید بناهایی که در آن انجام شده، همچنان پابرجا آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
مسجد جامع اصفهان مشتمل بر نصیبهایی زیرا صحن چهار ایوانی، گنبد نظامالملک و تاجالملک، حیاطهای صاحب و مالک، مدرس، دانش آموز و درویش، چندین شبستان چهلستونی، مکتب مظفری و محرابهای زیادی به عنوان مثال محراب الجایتو میباشد. تزئینات و کاشیکاریهای این مسجد بوسیله سلسلههای حکم دهنده بر جمهوری اسلامی ایران بهویژه در طی صفویان صورت گرفته میباشد. کتیبههای متعددی دراین مسجد وجود داراست که به تاریخچه معماری و حاشیه ها مرتبط با مسجد جامع اصفهان میپردازد.
معرفی
مسجد جامع اصفهان که با اسمهای دیگری مانند مسجد عتیق و مسجد آدینه نیز شناخته می شود،[۱] از کهنترین مساجد جمهوری اسلامی ایران[۲] و از اول مساجد چهار ایوانی دنیا اسلام دانسته شدهاست.[۳] بنابر آنچه در مقر اینترنتی وزارت ارثیه فرهنگی و توریسم کشور ایران آمده، این جای پیش از ورود مسلمانها به شهر اصفهان، کاربری آتشکده داشته و در سدههای دوم و سوم هجری مسجدی بی آلایش بر روی آن سازه شد و بهمرور در عصرهای متفاوت تاریخی توسعه و گسترش پیدا کرد.[۴] مسجد جامع اصفهان در شمال شرقی این شهر و در کنار میدان کهنه (قیام) واقع شدهاست.[۵]
چنانکه در کتاب گنجینه اثر ها تاریخی اصفهان آمده میباشد، این مسجد مهمترین بنای تاریخی جمهوری اسلامی ایران از عصر سلاجقه میباشد که دستهای از مدلهای متفاوت معماری و تزئیناتی چهارده قرن تاریخ اسلامی کشور ایران را در بر دارااست و جایگزین مساجد مدل ابتدایی عربی در کشور ایران شد.[۶]
التفات و مقام
مسجد جامع اصفهان بهاستدلال وضعیت مذهبی، تمدنی، فرهنگی و بهویژه بهخیال تحولات معماری اسلامی و اهل ایران آن، حائز اهمیت میباشد.[۷] بنای این مسجد سبب مخلوط مرکز ها روستایی بومی در محوطه سپاهان و صورتگیری هسته اول شهر اصفهان دانسته شدهاست.[۸] بهگفته بعضا از دانشمندان، مسجد عتیق مبنا شغلهای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی در زمان حکومتهای آلبویه، سلجوقیان، ایلخانان و تیموریان بوده و حتی در حین صفویان که راءس شغلها به میدان نقش دنیا منتقل شد، اعتبار خویش را محافظت کرد.[۹]
مسجد جامع اصفهان را بنایی فاخر و باارزش در تاریخ هنر و معماری به شمار آوردهاند؛[۱۰] چون افزون بر شواهدی از زمانه پیش از اسلام، اثراتی از معماریِ عصرهای مختلف اسلامی مانند دیلمیان، سلجوقیان، آققویونلوها، ایلخانی تا صفویه و قاجاریه را در خویش مکان داده میباشد.[۱۱]
از سایر دلایل مداقه مسجد جامع اصفهان، وجود جلسات مختلف درس دادن و یاددادن در هر مکان آن در طی تاریخ زمانبر از اولِ تشکیل داد دانسته شدهاست؛ بهصورتی که بهگفته ابونعیم اصفهانی بیشتر از دو هزار نفر از علمای حدیث در آن درس دادن کردهاند و همینطور به گفته مافروخی مالک کتاب محاسن اصفهان، علما در هرمورد از حیاطهای آن به درس دادن علم ها شریعت میپرداختهاند.[۱۲]
رابطه پهناور با معاش روزانه عموم، نزدیک با محلههای مسکونی و بازار، و همینطور وجود بقعه محمدباقر مجلسی و پدرش محمدتقی مجلسی در جوار این مسجد از سایر دلایل التفات این مسجد دانسته گردیدهاست.[۱۳] بهگفته بعضا از دانشمندان عواملی زیرا فرهنگ وتمدن وقف، شرکت کردنپذیری و حضور دایم عموم در مسجد و همینطور تجدید بناهای مختلف سبب ساز مراقبت مسجد جامع اصفهان از هلاکت در زمان بیش تر از هزار سال قدمت آن گردیدهاست.[۱۴]
مسجد جامع اصفهان در سال ۱۳۱۰ش با شماره ۹۵ در فهرست اثرها ملی کشور ایران[۱۵] و در سال ۱۳۹۱ش با شماره ۱۳۹۷ در فهرست ارثیه جهانی یونسکو[۱۶] تصویب گردیدهاست.
مسجد جامع اصفهان پر اسم و رسم به مسجد عتیق و آدینه از اولیه مساجد جمهوری اسلامی ایران میباشد که تیمای از مدلهای متعدد معماری و تزئیناتی اسلامی و اهل ایران را در چهارده قرن قبل در بر داراست. این مسجد در عصرهای گوناگون پیشرفت یافته، تزئیناتی به آن اضافه گردیده و تجدید بنا گردیدهاست. محراب الجایتو در ضلع غربی مسجد جامع اصفهان، از نمادهای شیعی آن محسوب مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میشود.
بنای این مسجد را منجر صورتگیری هسته نخستین شهر اصفهان دانستهاند. مسجد جامع اصفهان اساس عملهای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی در روزگار حکومتهای آلبویه، سلجوقیان، ایلخانان و تیموریان بوده و از فرصت صفویه با وجود جابجایی راءس شغلها به میدان نقش عالم، گشوده نقش خویش را در معاش روزانه عموم مراقبت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نموده است.
مسجد جامع اصفهان از مجال ایجاد کرد در حین منصور عباسی، دائماً در درحال حاضر تغییرو تحول بوده تا بوسیله سلجوقیان تغییرات مهم پیدا کرد. این مسجد از اولی مساجد چهار ایوانی در عالم اسلام میباشد که الگوی تشکیل داد دیگر مساجد شد. مسجد جامع با وجود تخریبهای ناشی از حریقسوزی و حمله ها نظامی، با تجدید بناهایی که در آن انجام شده، همچنان پابرجا آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
مسجد جامع اصفهان مشتمل بر نصیبهایی زیرا صحن چهار ایوانی، گنبد نظامالملک و تاجالملک، حیاطهای صاحب و مالک، مدرس، دانش آموز و درویش، چندین شبستان چهلستونی، مکتب مظفری و محرابهای زیادی به عنوان مثال محراب الجایتو میباشد. تزئینات و کاشیکاریهای این مسجد بوسیله سلسلههای حکم دهنده بر جمهوری اسلامی ایران بهویژه در طی صفویان صورت گرفته میباشد. کتیبههای متعددی دراین مسجد وجود داراست که به تاریخچه معماری و حاشیه ها مرتبط با مسجد جامع اصفهان میپردازد.
معرفی
مسجد جامع اصفهان که با اسمهای دیگری مانند مسجد عتیق و مسجد آدینه نیز شناخته می شود،[۱] از کهنترین مساجد جمهوری اسلامی ایران[۲] و از اول مساجد چهار ایوانی دنیا اسلام دانسته شدهاست.[۳] بنابر آنچه در مقر اینترنتی وزارت ارثیه فرهنگی و توریسم کشور ایران آمده، این جای پیش از ورود مسلمانها به شهر اصفهان، کاربری آتشکده داشته و در سدههای دوم و سوم هجری مسجدی بی آلایش بر روی آن سازه شد و بهمرور در عصرهای متفاوت تاریخی توسعه و گسترش پیدا کرد.[۴] مسجد جامع اصفهان در شمال شرقی این شهر و در کنار میدان کهنه (قیام) واقع شدهاست.[۵]
چنانکه در کتاب گنجینه اثر ها تاریخی اصفهان آمده میباشد، این مسجد مهمترین بنای تاریخی جمهوری اسلامی ایران از عصر سلاجقه میباشد که دستهای از مدلهای متفاوت معماری و تزئیناتی چهارده قرن تاریخ اسلامی کشور ایران را در بر دارااست و جایگزین مساجد مدل ابتدایی عربی در کشور ایران شد.[۶]
التفات و مقام
مسجد جامع اصفهان بهاستدلال وضعیت مذهبی، تمدنی، فرهنگی و بهویژه بهخیال تحولات معماری اسلامی و اهل ایران آن، حائز اهمیت میباشد.[۷] بنای این مسجد سبب مخلوط مرکز ها روستایی بومی در محوطه سپاهان و صورتگیری هسته اول شهر اصفهان دانسته شدهاست.[۸] بهگفته بعضا از دانشمندان، مسجد عتیق مبنا شغلهای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی در زمان حکومتهای آلبویه، سلجوقیان، ایلخانان و تیموریان بوده و حتی در حین صفویان که راءس شغلها به میدان نقش دنیا منتقل شد، اعتبار خویش را محافظت کرد.[۹]
مسجد جامع اصفهان را بنایی فاخر و باارزش در تاریخ هنر و معماری به شمار آوردهاند؛[۱۰] چون افزون بر شواهدی از زمانه پیش از اسلام، اثراتی از معماریِ عصرهای مختلف اسلامی مانند دیلمیان، سلجوقیان، آققویونلوها، ایلخانی تا صفویه و قاجاریه را در خویش مکان داده میباشد.[۱۱]
از سایر دلایل مداقه مسجد جامع اصفهان، وجود جلسات مختلف درس دادن و یاددادن در هر مکان آن در طی تاریخ زمانبر از اولِ تشکیل داد دانسته شدهاست؛ بهصورتی که بهگفته ابونعیم اصفهانی بیشتر از دو هزار نفر از علمای حدیث در آن درس دادن کردهاند و همینطور به گفته مافروخی مالک کتاب محاسن اصفهان، علما در هرمورد از حیاطهای آن به درس دادن علم ها شریعت میپرداختهاند.[۱۲]
رابطه پهناور با معاش روزانه عموم، نزدیک با محلههای مسکونی و بازار، و همینطور وجود بقعه محمدباقر مجلسی و پدرش محمدتقی مجلسی در جوار این مسجد از سایر دلایل التفات این مسجد دانسته گردیدهاست.[۱۳] بهگفته بعضا از دانشمندان عواملی زیرا فرهنگ وتمدن وقف، شرکت کردنپذیری و حضور دایم عموم در مسجد و همینطور تجدید بناهای مختلف سبب ساز مراقبت مسجد جامع اصفهان از هلاکت در زمان بیش تر از هزار سال قدمت آن گردیدهاست.[۱۴]
مسجد جامع اصفهان در سال ۱۳۱۰ش با شماره ۹۵ در فهرست اثرها ملی کشور ایران[۱۵] و در سال ۱۳۹۱ش با شماره ۱۳۹۷ در فهرست ارثیه جهانی یونسکو[۱۶] تصویب گردیدهاست.
مسجد امام حسن مجتبی (ع) فکوری مشهد و نقش آن در مواجهه با چالشهای اجتماعی و شهری