مجله خبری مساجد

ابوالحسن اصفهانی

نوشته‌ی علمیٔ اساسی: سید ابوالحسن اصفهانی
سید ابوالحسن اصفهانی نیز شماری از فضلای حوزه را به نواحی متفاوت عراق گسیل می کرد تا با جریان تبشیری انگلیسی‌ها به رویارویی فرهنگی برخیزند. حبیب بن محمد مهاجر از نمایندگان او در جنوب عراق، تلاشی جدّی در این‌شیوه به خرج اعطا کرد، برای مثال تأسیس بیمار ستان، چاپخانه، تکثیر روزنامه‌ای به اسم الهدی و بنیاد یک سری مکتب.[۵۳] جریان شیخیه نیز موجب بروز برخورد‌هایی در حوزه علمیه نجف شوید. همینطور نوشته‌های زیادی از علمای نجف در رد وهابیت در چنگ میباشد که منهج الرشاد لمن اراد السداد نوشته روضه خوان جعفر کشف کننده الغطاء اول نوشته شیعی در رد این فرقه به شمار مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌رود.[۵۴]

ذهن ها کمونیستی در عراق و برخورد حوزه نجف

در سال‌هایی که رویش و تبلیغ اذهان کمونیستی فی مابین جوان ها عراقی چندان بود که حتی دامن طلاب و فرزندان علما را نیز گرفته بود، این فرمان سبب نگرانی بزرگان حوزه علمیه نجف شد و رویا رویی با این تبلیغات در کانون دقت آن ها قرار گرفت. تأسیس مؤسسات علمی و تربیتی در سطح های متعدد در شهرهای عراق به پیشنهاد و فرمان آیت اللّه سیدمحسن حکیم مثلا اقدامات فرهنگی در قبال این جریان بود.[۵۵] آیت اللّه شهید سید محمدباقر صدر نیز با تألیف کتاب‌هایی زیرا فلسفتُنا و اقتصادُنا و البنک اللّارَبَاو همین رسالت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد را افزود.

اقدامات سیاسی
عمل حوزه علمیه نجف به عرصه دانش و علم محصور نماند و به ویژه از عصر قاجار، به صورت جدّی به صحنه سیاست کشیده شد. در آن زمان، دنیای اسلام با دو پدیده استعمار و استبداد مواجه بود و حوزه علمیه نجف تحت عنوان مطرح ترین راءس علمی تشیع، با رویکردی فقاهتی، به آن ها عکس العمل نماد اعطا کرد. این عکس العمل‌ها بیشتراز تمامی به تحولات کشور ایران و آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد عراق بود.

پیکار‌های کشور‌ایران و روس
نبرد‌های کشور‌ایران و روس از سرانجام سازترین رخدادهای زمان قاجار در طی فتحعلی پادشاه (حک : ۱۲۱۲ـ۱۲۵۰ق) بود و مقامات دربار کشور ایران در بحبوحه عصر ابتدا پیکار برای تقابل با روسیه به علما متوسل شدند که به صدور حکم جهاد به وسیله روحانی جعفر کشف کننده الغطاء و بقیه علمای نجف و کربلا انجامید.[۵۶] او حتی‌د‌ر توجیه جهاد طی نوشته‌ای مبادرت مجتهدان به جهاد دفاعی را واجب شمرد و تحت عنوان نایب ائمه معصومین(ع) به فتحعلی فرمانروا اجازه اعطا کرد از وجوه شرعیه برای تأمین هزینه های نبرد به کار گیری نماید. کتاب غایة المراد فی أحکام الجهاد وی هم برای ترغیب عموم به پشتیبانی از مرزوبوم خویش و به خواهش عباس میرزا قاجار نوشته شد.[۵۷] علمای حوزه نجف همگام با علمای بقیه منطقهها در ترقیب کردن عموم به جهاد با روس‌ها و شروع نبرد دوم برای آزادسازی مرزوبوم‌های اشغالی فعال بودند و حتی حکم جهاد نیز صادر کردند؛[۵۸] هرچند این مرحله از پیکار نیز سرنوشتی جز باخت موازی روس‌ها نیافت.[۵۹]

تحریم تنباکو
ماجرای تحریم تنباکو نیز مثال‌ای دیگر از حضور حوزه نجف در قضایای سیاسی کشور ایران بود؛ هرچند رهبری این مبادرت اصلی را مرجع علی الاطلاق آن فرصت، میرزا حسن شیرازی ـ که در آن فرصت در سامرا مقیم بودـ برعهده داشت.

نهضت مشروطه
نقطع ی عطف حضور سیاسی حوزه نجف در نهضت مشروطه میباشد. شالوده کار‌های سیاسی نجف در این مورد، سه بدن از مراجع تبارک بودند: حاج میرزاحسین خلیلی تهرانی، ملا عبدالله مازندرانی و آخوند خراسانی[۶۰] نوشته‌های اینان به طور اعلامیه، فتوا، طومار، تلگرام و رساله‌های خرد و گرانقدر در دسترس عموم قرار می‌گرفت.[۶۱] این سه، اول توشه همگام با بقیه معترضان به حکومت قاجار برضد سیاست‌های سوء امین السلطان، صدراعظم مظفرالدین فرمان روا، اعلامیه مشترک دادند[۶۲] و به‌دنبال سفر کبرای علمای طهران و تحصن جمع‌ای از عموم در سفارت انگلیس، طی طومار‌ای به فرمان روا خواهان بازگرداندن علما به طهران شدند[۶۳] و در فرایند سپس نیز از نهضت مشروطه جانبداری کردند. بعداز جلوس محمدعلی فرمان روا بر تخت سلطنت و بروز اختلاف دارای شهرت مشروعه و مشروطه، موضع ها این سه فقید و مرجع حوزه نجف تماما در تأیید مشروطه بود و مخالفت با آن را کاری ناصواب می‌شمردند.[۶۴]

ابوالحسن اصفهانی

نوشته‌ی علمیٔ اساسی: سید ابوالحسن اصفهانی
سید ابوالحسن اصفهانی نیز شماری از فضلای حوزه را به نواحی متفاوت عراق گسیل می کرد تا با جریان تبشیری انگلیسی‌ها به رویارویی فرهنگی برخیزند. حبیب بن محمد مهاجر از نمایندگان او در جنوب عراق، تلاشی جدّی در این‌شیوه به خرج اعطا کرد، برای مثال تأسیس بیمار ستان، چاپخانه، تکثیر روزنامه‌ای به اسم الهدی و بنیاد یک سری مکتب.[۵۳] جریان شیخیه نیز موجب بروز برخورد‌هایی در حوزه علمیه نجف شوید. همینطور نوشته‌های زیادی از علمای نجف در رد وهابیت در چنگ میباشد که منهج الرشاد لمن اراد السداد نوشته روضه خوان جعفر کشف کننده الغطاء اول نوشته شیعی در رد این فرقه به شمار مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌رود.[۵۴]

ذهن ها کمونیستی در عراق و برخورد حوزه نجف

در سال‌هایی که رویش و تبلیغ اذهان کمونیستی فی مابین جوان ها عراقی چندان بود که حتی دامن طلاب و فرزندان علما را نیز گرفته بود، این فرمان سبب نگرانی بزرگان حوزه علمیه نجف شد و رویا رویی با این تبلیغات در کانون دقت آن ها قرار گرفت. تأسیس مؤسسات علمی و تربیتی در سطح های متعدد در شهرهای عراق به پیشنهاد و فرمان آیت اللّه سیدمحسن حکیم مثلا اقدامات فرهنگی در قبال این جریان بود.[۵۵] آیت اللّه شهید سید محمدباقر صدر نیز با تألیف کتاب‌هایی زیرا فلسفتُنا و اقتصادُنا و البنک اللّارَبَاو همین رسالت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد را افزود.

اقدامات سیاسی
عمل حوزه علمیه نجف به عرصه دانش و علم محصور نماند و به ویژه از عصر قاجار، به صورت جدّی به صحنه سیاست کشیده شد. در آن زمان، دنیای اسلام با دو پدیده استعمار و استبداد مواجه بود و حوزه علمیه نجف تحت عنوان مطرح ترین راءس علمی تشیع، با رویکردی فقاهتی، به آن ها عکس العمل نماد اعطا کرد. این عکس العمل‌ها بیشتراز تمامی به تحولات کشور ایران و آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد عراق بود.

پیکار‌های کشور‌ایران و روس
نبرد‌های کشور‌ایران و روس از سرانجام سازترین رخدادهای زمان قاجار در طی فتحعلی پادشاه (حک : ۱۲۱۲ـ۱۲۵۰ق) بود و مقامات دربار کشور ایران در بحبوحه عصر ابتدا پیکار برای تقابل با روسیه به علما متوسل شدند که به صدور حکم جهاد به وسیله روحانی جعفر کشف کننده الغطاء و بقیه علمای نجف و کربلا انجامید.[۵۶] او حتی‌د‌ر توجیه جهاد طی نوشته‌ای مبادرت مجتهدان به جهاد دفاعی را واجب شمرد و تحت عنوان نایب ائمه معصومین(ع) به فتحعلی فرمانروا اجازه اعطا کرد از وجوه شرعیه برای تأمین هزینه های نبرد به کار گیری نماید. کتاب غایة المراد فی أحکام الجهاد وی هم برای ترغیب عموم به پشتیبانی از مرزوبوم خویش و به خواهش عباس میرزا قاجار نوشته شد.[۵۷] علمای حوزه نجف همگام با علمای بقیه منطقهها در ترقیب کردن عموم به جهاد با روس‌ها و شروع نبرد دوم برای آزادسازی مرزوبوم‌های اشغالی فعال بودند و حتی حکم جهاد نیز صادر کردند؛[۵۸] هرچند این مرحله از پیکار نیز سرنوشتی جز باخت موازی روس‌ها نیافت.[۵۹]

تحریم تنباکو
ماجرای تحریم تنباکو نیز مثال‌ای دیگر از حضور حوزه نجف در قضایای سیاسی کشور ایران بود؛ هرچند رهبری این مبادرت اصلی را مرجع علی الاطلاق آن فرصت، میرزا حسن شیرازی ـ که در آن فرصت در سامرا مقیم بودـ برعهده داشت.

نهضت مشروطه
نقطع ی عطف حضور سیاسی حوزه نجف در نهضت مشروطه میباشد. شالوده کار‌های سیاسی نجف در این مورد، سه بدن از مراجع تبارک بودند: حاج میرزاحسین خلیلی تهرانی، ملا عبدالله مازندرانی و آخوند خراسانی[۶۰] نوشته‌های اینان به طور اعلامیه، فتوا، طومار، تلگرام و رساله‌های خرد و گرانقدر در دسترس عموم قرار می‌گرفت.[۶۱] این سه، اول توشه همگام با بقیه معترضان به حکومت قاجار برضد سیاست‌های سوء امین السلطان، صدراعظم مظفرالدین فرمان روا، اعلامیه مشترک دادند[۶۲] و به‌دنبال سفر کبرای علمای طهران و تحصن جمع‌ای از عموم در سفارت انگلیس، طی طومار‌ای به فرمان روا خواهان بازگرداندن علما به طهران شدند[۶۳] و در فرایند سپس نیز از نهضت مشروطه جانبداری کردند. بعداز جلوس محمدعلی فرمان روا بر تخت سلطنت و بروز اختلاف دارای شهرت مشروعه و مشروطه، موضع ها این سه فقید و مرجع حوزه نجف تماما در تأیید مشروطه بود و مخالفت با آن را کاری ناصواب می‌شمردند.[۶۴]