نخستين بنايی كه با ورود به وانک و در سمت راست پلکان ورودی اعتنا شمارا به خویش جلب می نماید، ساختمان بلند ناقوس میباشد که در سه طبقه در بالای مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد در ورودی دِیر سازه گردیده است. وجود ساعت بزرگی به وزن 300 کیلوگرم در رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد طبقه دوم این ساختمان بلند منجر گردیده تا به ساختمان بلند ساعت آوازه پیدا نماید. در چهار سوی این ساختمان بلند، چهار شیت مدور ساعت نصب گردیده که هر مورد 104 سانتی متر، قطر دارا هستند و صدای زنگ ساعت آن تا دوردست آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ها به گوش میرسد. اين ساختمان بلند و ساعت را مارديرُس هُوْناتانیان (Mardiros Hovnatanyan) در سال 1931 میلادی موازی با 1310 هجری خورشیدی سازه نموده است. در سمت راست در ورودی وانک، کتیبهای به بعدها ۴۰ در ۵۳ سانتی متر از سنگ مرمر نصب گردیده و این متن بر روی آن مشاهده می شود: این ساختمان بلند و ساعت آن را ماردیروس گوورگ هوردانانیان در سال ۱۹۳۱ میلادی به یادبود اخوی مرحومش که در سال ۱۹۲۴ میلادی فوت کرده ساخته و کادو نموده است. در صدر این کلیسا ساختمان بلند ناقوس نداشت و اولین ساختمان بلند آن 38 سال بعداز بنای اساسی دیر ساخته شد و هزینه آن را تاجری ارمنی به نام هوانجان جمالیان تقبل کرد. در ذیل این ساختمان بلند، دو قبر وجود داراست که یکیاز آنان وابسته به سربازی ارمنی است و دیگری یکی پیشوایان ارمنی را در خویش داراست. در سمت راست ساختمان بلند ناقوس کتیبهای والا به رنگ آبی رنگ مشاهده می شود که سنگ های صلیبی، آن را در بر گرفته اند. این سنگها به گویش ارمنی، خاچ کارم اسم دارا هستند و از کلیساهای ویران گردیدهی جلفا بهاین جای جابجایی یافته و درین دیوار نصب گردیدهاند. بر روی بام کلیسا، در بالای در ورودی و حد فاصل دیوار غربی و کناره گنبد خرد کلیسا محوطه ای مربع مانند وجود دارااست که ساختمان بلند ناقوس کوچکی تحت عنوان دومین ساختمان بلند ناقوس کلیسا در آن ساخته شده است. هر ضلع این مربع ۲/۷۵ متر ارتفاع دارااست و در نقطه تلاقی هر دو ضلع، یک ردیف آجری دیده می شود. هر مورد از این ردیف ها آجری 3 متر طول داراهستند و در زمان ۲/۵ متری، هر دو ردیف بوسیله یک تیر چوبی به یکدیگر متصل گردیده اند. هر دو ردیف از قسمت بالا، با یک قوس جناغی (1) به یکدیگر متصل میباشند و حدفاصل قوس ها و ردیف ها با خشت پوشانده گردیده اند. جموعه وانک دربرگیرنده دِیر، کلیسای اصلی و صحن آن، ناقوس منزل، کتابخانه، موزه، ساختمان بلند ساعت، اتاق های مخصوص اقامت اسقف و همینطور تالارهای اجتماعات و چاپخانه میباشد که تمامی این بناها مساحتی بالغ بر 8731 متر مربع دارا هستند. از این مساحت، ۳۸۵۷ متر مربع مرتبط با ساختمان ها و سایر وابسته به فضای سبز و گلشن وانک می باشد. اکثر کلیساهای قدیمی ارمنی را با سنگ ساخته اند البته وانک با آجر نپخته سازه شدهاست. دیوار بیرونی این کلیسا با خشت پوشانده گردیده و در هر نقطه آن کاشی های منقش به فرشته های بال و پر دار دیده می شود. دیوارهای کلیسا از سطح تراس تا بامِ طبقه دوم ۱۱/۷۵ متر طول دارااست. دیوار داخلی پوشیده از گچ میباشد و بر روی آن نگارگری های دیده نوازی مشهود است. این سازه دارنده دو در ورودی است که در اساسی، دری چوبی و گران قدر بهحساب میآید و به رفت و آمد عموم تخصیص دارااست. سردر این ورودی تصویری به چشم میخورد که نمای داخل دیر را نشانه میدهد. این تصویر با کاشی لاجوردی و خاکستری زینت یافته و در بالای آن این عبارت به گویش ارمنی نگاشته شده است: دیر ناجی همگان محلی برای راهبان پس از عبور از سردر وارد دالانی میشوید که در دو سوی آن دو اتاق وجود دارد و پیش از این برای پژوهش به کارها مرتبط با ارامنه از آن به کار گیری می شده است ولی موقتا، یک کدام از تحت عنوان دکانای خرد و دیگری تحت عنوان اتاق تامین کاربرد داراست. دالان، شمارا به سمت پلکان ورودی ارشاد مینماید و به تدریج دیدنی های این مجموعه، خودشان را می نمایانند:
نخستين بنايی كه با ورود به وانک و در سمت راست پلکان ورودی اعتنا شمارا به خویش جلب می نماید، ساختمان بلند ناقوس میباشد که در سه طبقه در بالای مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد در ورودی دِیر سازه گردیده است. وجود ساعت بزرگی به وزن 300 کیلوگرم در رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد طبقه دوم این ساختمان بلند منجر گردیده تا به ساختمان بلند ساعت آوازه پیدا نماید. در چهار سوی این ساختمان بلند، چهار شیت مدور ساعت نصب گردیده که هر مورد 104 سانتی متر، قطر دارا هستند و صدای زنگ ساعت آن تا دوردست آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ها به گوش میرسد. اين ساختمان بلند و ساعت را مارديرُس هُوْناتانیان (Mardiros Hovnatanyan) در سال 1931 میلادی موازی با 1310 هجری خورشیدی سازه نموده است. در سمت راست در ورودی وانک، کتیبهای به بعدها ۴۰ در ۵۳ سانتی متر از سنگ مرمر نصب گردیده و این متن بر روی آن مشاهده می شود: این ساختمان بلند و ساعت آن را ماردیروس گوورگ هوردانانیان در سال ۱۹۳۱ میلادی به یادبود اخوی مرحومش که در سال ۱۹۲۴ میلادی فوت کرده ساخته و کادو نموده است. در صدر این کلیسا ساختمان بلند ناقوس نداشت و اولین ساختمان بلند آن 38 سال بعداز بنای اساسی دیر ساخته شد و هزینه آن را تاجری ارمنی به نام هوانجان جمالیان تقبل کرد. در ذیل این ساختمان بلند، دو قبر وجود داراست که یکیاز آنان وابسته به سربازی ارمنی است و دیگری یکی پیشوایان ارمنی را در خویش داراست. در سمت راست ساختمان بلند ناقوس کتیبهای والا به رنگ آبی رنگ مشاهده می شود که سنگ های صلیبی، آن را در بر گرفته اند. این سنگها به گویش ارمنی، خاچ کارم اسم دارا هستند و از کلیساهای ویران گردیدهی جلفا بهاین جای جابجایی یافته و درین دیوار نصب گردیدهاند. بر روی بام کلیسا، در بالای در ورودی و حد فاصل دیوار غربی و کناره گنبد خرد کلیسا محوطه ای مربع مانند وجود دارااست که ساختمان بلند ناقوس کوچکی تحت عنوان دومین ساختمان بلند ناقوس کلیسا در آن ساخته شده است. هر ضلع این مربع ۲/۷۵ متر ارتفاع دارااست و در نقطه تلاقی هر دو ضلع، یک ردیف آجری دیده می شود. هر مورد از این ردیف ها آجری 3 متر طول داراهستند و در زمان ۲/۵ متری، هر دو ردیف بوسیله یک تیر چوبی به یکدیگر متصل گردیده اند. هر دو ردیف از قسمت بالا، با یک قوس جناغی (1) به یکدیگر متصل میباشند و حدفاصل قوس ها و ردیف ها با خشت پوشانده گردیده اند. جموعه وانک دربرگیرنده دِیر، کلیسای اصلی و صحن آن، ناقوس منزل، کتابخانه، موزه، ساختمان بلند ساعت، اتاق های مخصوص اقامت اسقف و همینطور تالارهای اجتماعات و چاپخانه میباشد که تمامی این بناها مساحتی بالغ بر 8731 متر مربع دارا هستند. از این مساحت، ۳۸۵۷ متر مربع مرتبط با ساختمان ها و سایر وابسته به فضای سبز و گلشن وانک می باشد. اکثر کلیساهای قدیمی ارمنی را با سنگ ساخته اند البته وانک با آجر نپخته سازه شدهاست. دیوار بیرونی این کلیسا با خشت پوشانده گردیده و در هر نقطه آن کاشی های منقش به فرشته های بال و پر دار دیده می شود. دیوارهای کلیسا از سطح تراس تا بامِ طبقه دوم ۱۱/۷۵ متر طول دارااست. دیوار داخلی پوشیده از گچ میباشد و بر روی آن نگارگری های دیده نوازی مشهود است. این سازه دارنده دو در ورودی است که در اساسی، دری چوبی و گران قدر بهحساب میآید و به رفت و آمد عموم تخصیص دارااست. سردر این ورودی تصویری به چشم میخورد که نمای داخل دیر را نشانه میدهد. این تصویر با کاشی لاجوردی و خاکستری زینت یافته و در بالای آن این عبارت به گویش ارمنی نگاشته شده است: دیر ناجی همگان محلی برای راهبان پس از عبور از سردر وارد دالانی میشوید که در دو سوی آن دو اتاق وجود دارد و پیش از این برای پژوهش به کارها مرتبط با ارامنه از آن به کار گیری می شده است ولی موقتا، یک کدام از تحت عنوان دکانای خرد و دیگری تحت عنوان اتاق تامین کاربرد داراست. دالان، شمارا به سمت پلکان ورودی ارشاد مینماید و به تدریج دیدنی های این مجموعه، خودشان را می نمایانند:

مسجد امام حسن مجتبی (ع) فکوری مشهد و نقش آن در مواجهه با چالشهای اجتماعی و شهری