مجله خبری مساجد

ارتباط با حاکمان
با وجود غربت امام راست گو(ع) از قیام مسلحانه برضد حکومت‌ها، او رابطه ها حسنه‌ای با حاکمان مجال خویش نداشته میباشد. هنگامی که یار و همدم پدرش، امام محمد باقر(ع) به حج رفته بود، در مراسم حج، اهل‌بیت(ع) را برترین معبود معرفی و به دشمنی خلیفه هشام بن عبدالملک با اهل‌بیت(ع) اشاره نمود.[۷۸] او در جواب به منصور دوانیقی که از وی خواست مانند دیگر عموم نزد وی برود، نوشت: ما چیزی نداریم که به دلیل آن از تو بترسیم و تو چیزی از کارها اخروی نداری که ما به دلیل آن به تو امیدوار باشیم و خیر تو در نعمتی هستی که ما آن را به تو تهنیت گوییم و خیر اعتقاد داری که در مصیبتی هستی که آن را به تو تسلیت گوییم. پس چرا نزد مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد تو بیاییم؟![۷۹]

حریق‌زدن منزل امام راست گو(ع)
بنابر روایتی از کتاب الکافی، حسن بن زید والی مکه و مدینه بود، به فرمان منصور عباسی، منزل امام درست گو(ع) را حریق زد. طبق این قصه در‌این حریق‌سوزی در و دهلیز منزل امام(ع) در حریق سوخت و امام(ع) در حالی که از فی مابین حریق عبور میکرد، از منزل بیرون شد و رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد اعلام کرد:

اینجانب فرزند اَعراق الثَّرَی (کنیه حضرت اسماعیل؛ به معنای هر کس فرزندان و نسلش مانند رگ وریشه در زمین دور از هم‌اند) هستم. اینجانب فرزند ابراهیم آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد خلیل‌الله هستم.[۸۰]
ولی به نقل از تاریخ طبری، منصور در سال ۱۵۰ق یعنی دو سال بعد از شهید شدن امام راستگو(ع)، حسن بن زید را حکمران مدینه نموده است.[۸۱]

به‌کارگیری نحوه تقیه
به‌جز دهه سومِ قرن دوم قمری که با فروپاشی خلافت بنی‌امیه همزمان بود، خلفای اموی و عباسی همواره کار‌های امام درست گو(ع) و یارانش را زیرنظر داشتند. فشارهای سیاسی در اواخر معاش امام درستگو(ع) بیش تر از پیش شد.[۸۲] طبق بعضی احادیث مأموران منصور دوانیقی اشخاصی را که با شیعه‌ها امام راستگو(ع) در خصوص بودند، شناسایی می‌کردند و گردن می‌زدند. ازاین‌رو امام راستگو(ع) و یارانش از طریق تقیه به کارگیری می‌کردند.[۸۳]

سازه بر روایتی که از امام درست گو(ع) در کتاب اصول الکافی نقل گردیده‌است: «آن حضرت در روزی که برای عموم یوم‌الشک بود و حضرت آن روز را نخستین ماه رمضان می‌دانست به درخواست سفّاح (خلیفه وقت) از باب تقیه خوراک خورد و در جواب شخصی که به وی اعتراض کرد که آیا روزی را که مُسَلَّماً از ماه رمضان میباشد روزه خودت را می‌شکنی و طعام میخوری؟!» اظهار کرد: «بله قسم و سوگند به پروردگار در حالتی که اینجانب یک روز روزه ماه رمضان را بخورم نزد اینجانب نیکو‌خیس میباشد از آنکه گردنم زده گردد!»[۸۴] امام راست گو(ع) به سفیان ثوری که به دیدار وی آمده بود، پیشنهاد کرد به دلیل آنکه هر دوی آنان‌را حکومت پایین‌حیث گرفته میباشد، برود.[۸۵] در حدیث دیگری امام راستگو(ع) از اَبان بن تغلب مراد میباشد که در جواب به سوال‌های شرعی عموم، برای آنکه مشکلی پیش نیاید، طریقه‌های علمای اهل‌سنت را برایشان نقل نماید.[۸۶] همینطور روایاتی از امام راست گو(ع) نقل شد‌ه‌است که بر تقیه تأکید می‌نمایند. در بعضی از آنان تقیه در جایگاهی موازی با نماز قرار گرفته میباشد.[۸۷] از دید آیت‌الله خامنه‌ای، نمودارهای پررنگ معاش امام درست گو(ع) عبارتند از:

تببین و تبلیغ موضوع امامت به مراد نفی بی واسطه و مصرح حاکمان وقت و معرفی خویش تحت عنوان امام و صاحب و مالک حق ولایت به عموم
تبلیغ و ذکر احکام آئین به روش فقه شیعه و نیز تعبیر و تفسیر قرآن به اسلوب نگرش شیعه متمایزتر و مصرح‌خیس از سایر امامان
تشکیل و رهبری مخفیانه کانال تبلیغاتی گسترده برای رواج امامت آل‌علی(ع) و تبیین صحیح زمینه امامت؛ این کانال در اکثری از نقاط دوردست به ویژه در نواحی عراق و خراسان، کار‌های چشمگیر و ثمربخشی درباره زمینه امامت ذمه ‌دار بود.[۸۸]
به اعتقاد و باور بعضی از محققان امام درست گو(ع) خلال تأکید بر مراقبت وحدت مسلمان‌ها و خودداری از خط‌کشی و دسته‌بندی در بین عموم؛ عمل‌هایش را در زمانه امامت بر سه شالوده کلی تهیه و تنظیم کرده بود.

تمجید و تحدید شیعه و نام و نشان‌بخشی به شیعه ها با عملکرد برای پر‌نور کردن مصداق آل محمد و مرزبندی دربین تمامی مدعیان امامت و خلافت در باطن بنی‌هاشم و آل عبدالمطلب و آل ابی‌طالب و نیز غلات شیعی.
صورت‌دهی به نظام فکری کلامی و اعتقادی شیعه‌ها در مقابل بقیه فرق مانند مرجئه، خوارج و معتزله
سعی برای پیشرفت تشیع با نهاد‌گذاری کانال‌ای از شاگردان و نمایندگان و اساس‌گذاری و ثبت فقه تفریعی در شیعه.[۸۹]

ارتباط با حاکمان
با وجود غربت امام راست گو(ع) از قیام مسلحانه برضد حکومت‌ها، او رابطه ها حسنه‌ای با حاکمان مجال خویش نداشته میباشد. هنگامی که یار و همدم پدرش، امام محمد باقر(ع) به حج رفته بود، در مراسم حج، اهل‌بیت(ع) را برترین معبود معرفی و به دشمنی خلیفه هشام بن عبدالملک با اهل‌بیت(ع) اشاره نمود.[۷۸] او در جواب به منصور دوانیقی که از وی خواست مانند دیگر عموم نزد وی برود، نوشت: ما چیزی نداریم که به دلیل آن از تو بترسیم و تو چیزی از کارها اخروی نداری که ما به دلیل آن به تو امیدوار باشیم و خیر تو در نعمتی هستی که ما آن را به تو تهنیت گوییم و خیر اعتقاد داری که در مصیبتی هستی که آن را به تو تسلیت گوییم. پس چرا نزد مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد تو بیاییم؟![۷۹]

حریق‌زدن منزل امام راست گو(ع)
بنابر روایتی از کتاب الکافی، حسن بن زید والی مکه و مدینه بود، به فرمان منصور عباسی، منزل امام درست گو(ع) را حریق زد. طبق این قصه در‌این حریق‌سوزی در و دهلیز منزل امام(ع) در حریق سوخت و امام(ع) در حالی که از فی مابین حریق عبور میکرد، از منزل بیرون شد و رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد اعلام کرد:

اینجانب فرزند اَعراق الثَّرَی (کنیه حضرت اسماعیل؛ به معنای هر کس فرزندان و نسلش مانند رگ وریشه در زمین دور از هم‌اند) هستم. اینجانب فرزند ابراهیم آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد خلیل‌الله هستم.[۸۰]
ولی به نقل از تاریخ طبری، منصور در سال ۱۵۰ق یعنی دو سال بعد از شهید شدن امام راستگو(ع)، حسن بن زید را حکمران مدینه نموده است.[۸۱]

به‌کارگیری نحوه تقیه
به‌جز دهه سومِ قرن دوم قمری که با فروپاشی خلافت بنی‌امیه همزمان بود، خلفای اموی و عباسی همواره کار‌های امام درست گو(ع) و یارانش را زیرنظر داشتند. فشارهای سیاسی در اواخر معاش امام درستگو(ع) بیش تر از پیش شد.[۸۲] طبق بعضی احادیث مأموران منصور دوانیقی اشخاصی را که با شیعه‌ها امام راستگو(ع) در خصوص بودند، شناسایی می‌کردند و گردن می‌زدند. ازاین‌رو امام راستگو(ع) و یارانش از طریق تقیه به کارگیری می‌کردند.[۸۳]

سازه بر روایتی که از امام درست گو(ع) در کتاب اصول الکافی نقل گردیده‌است: «آن حضرت در روزی که برای عموم یوم‌الشک بود و حضرت آن روز را نخستین ماه رمضان می‌دانست به درخواست سفّاح (خلیفه وقت) از باب تقیه خوراک خورد و در جواب شخصی که به وی اعتراض کرد که آیا روزی را که مُسَلَّماً از ماه رمضان میباشد روزه خودت را می‌شکنی و طعام میخوری؟!» اظهار کرد: «بله قسم و سوگند به پروردگار در حالتی که اینجانب یک روز روزه ماه رمضان را بخورم نزد اینجانب نیکو‌خیس میباشد از آنکه گردنم زده گردد!»[۸۴] امام راست گو(ع) به سفیان ثوری که به دیدار وی آمده بود، پیشنهاد کرد به دلیل آنکه هر دوی آنان‌را حکومت پایین‌حیث گرفته میباشد، برود.[۸۵] در حدیث دیگری امام راستگو(ع) از اَبان بن تغلب مراد میباشد که در جواب به سوال‌های شرعی عموم، برای آنکه مشکلی پیش نیاید، طریقه‌های علمای اهل‌سنت را برایشان نقل نماید.[۸۶] همینطور روایاتی از امام راست گو(ع) نقل شد‌ه‌است که بر تقیه تأکید می‌نمایند. در بعضی از آنان تقیه در جایگاهی موازی با نماز قرار گرفته میباشد.[۸۷] از دید آیت‌الله خامنه‌ای، نمودارهای پررنگ معاش امام درست گو(ع) عبارتند از:

تببین و تبلیغ موضوع امامت به مراد نفی بی واسطه و مصرح حاکمان وقت و معرفی خویش تحت عنوان امام و صاحب و مالک حق ولایت به عموم
تبلیغ و ذکر احکام آئین به روش فقه شیعه و نیز تعبیر و تفسیر قرآن به اسلوب نگرش شیعه متمایزتر و مصرح‌خیس از سایر امامان
تشکیل و رهبری مخفیانه کانال تبلیغاتی گسترده برای رواج امامت آل‌علی(ع) و تبیین صحیح زمینه امامت؛ این کانال در اکثری از نقاط دوردست به ویژه در نواحی عراق و خراسان، کار‌های چشمگیر و ثمربخشی درباره زمینه امامت ذمه ‌دار بود.[۸۸]
به اعتقاد و باور بعضی از محققان امام درست گو(ع) خلال تأکید بر مراقبت وحدت مسلمان‌ها و خودداری از خط‌کشی و دسته‌بندی در بین عموم؛ عمل‌هایش را در زمانه امامت بر سه شالوده کلی تهیه و تنظیم کرده بود.

تمجید و تحدید شیعه و نام و نشان‌بخشی به شیعه ها با عملکرد برای پر‌نور کردن مصداق آل محمد و مرزبندی دربین تمامی مدعیان امامت و خلافت در باطن بنی‌هاشم و آل عبدالمطلب و آل ابی‌طالب و نیز غلات شیعی.
صورت‌دهی به نظام فکری کلامی و اعتقادی شیعه‌ها در مقابل بقیه فرق مانند مرجئه، خوارج و معتزله
سعی برای پیشرفت تشیع با نهاد‌گذاری کانال‌ای از شاگردان و نمایندگان و اساس‌گذاری و ثبت فقه تفریعی در شیعه.[۸۹]