مجله خبری مساجد

چگونگی صدقه دادن
دو نحوه ناپسند از لحاظ قرآن:
معبود از دو طریق در صدقه‌دادن نهی نموده است:.[۱۸]

صدقه برای دورویی و عرض اندام باشد. در اینگونه موردی صدقه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد از به عبارتی آغاز فسخ میگردد.
صدقه‌ای که بعداً با منت و اذیت، اجر و ارزشش از دربین می‌رود.
فسخ بودن این دو عهد صدقه از این رو میباشد که برای رضای معبود جاری ساختن نشده یا این که در‌حالتی که هم برای رضای پروردگار بوده، فرد نتوانسته نیت خویش را خالص نگه دارااست و با منت و اذیت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آن را فسخ نموده است.[۱۹]

دو نحوه پسندیده از حیث قرآن:
پروردگار در قرآن دو قول صدقه دادن را مطرح کرده و هر دو را ستوده میباشد:

صدقه مخفی:بشر را از ریاودورویی به دور می‌سازد و آبروی بینوا محفوظ می ماند و بینوا حس ذلت و خفت نمی‌نماید. از‌آنجا‌که بنای آئین بر اخلاص میباشد، هرآنچه شغل خالص‌خیس باشد، فضیلت بیشتری آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دارااست و به همین جهت خدای سبحان صدقه نهفته را بر صدقه علنی ترجیح داده و می فرماید:«در حالتی که مخفیانه صدقه دهید برایتان خوب میباشد».[۲۰]
صدقه آشکار: که تشویق و دعوت عملی عموم به شغل نیک و مایه دلگرمی فقرا و مساکین میباشد؛ به این دلیل که میبینند در جامعه عده ای می باشند که به هم اکنون آنها ترحم می‌نمایند؛ همینطور این شغل منجر میشود روحیه یأس و ناامیدی از فقرا برود.[۲۱]
مصادیق صدقه
صدقه کادو‌ای میباشد که از طرف اشخاص حقیقی و واقعی یا این که حقوقی به خواسته خیریه و سود‌مند شدن اشخاص دیگر، داده می گردد.صدقه ممکن میباشد به طور‌های وجه عیب گیری، سرویس ها، وسایل مستعمل یا این که به کار گیری نشده‌ای مانند پوشاک، اثاثیه‌بازی، غذا و رسانگر، امداد‌های ضروری به عنوان مثال امداد‌های بشر‌صمیمانه، امداد به پیشرفت و نیازهای ضروری تن بشر مانند خون و لینک و پیوند اندام و...باشد.فرستاده خداوند (ص) فرمود: هر معروفی صدقه به شمار می‌آ‌ید و هر آنچه را که مؤمن برای خویش و خانواده و همسرش هزینه نماید و نیز هر آنچه با آن آبروی خویش را محافظت نماید برایش صدقه نوشته می‌گردد.[۲۲] در روایتی فرستاده معبود(ص) فرمود: هر مسلمانی هر روز می بایست صدقه‌ای بدهد و زیرا پرسیدند چه کسی اقتدار این فعالیت را دارااست فرمود: برداشتن چيزهاى آسيب رسان از راز راه و روش صدقه میباشد؛ نماد دادن خط مش به كسى صدقه میباشد، عيادت از بيمار صدقه میباشد، دستور به دارای اسم و رسم صدقه میباشد، نهى از منكر صدقه میباشد و درود را پاسخ دادن صدقه میباشد. [۲۳] [یادداشت ۲]

یا این که أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِمعدود بِالْمَنِّ وَالْأَذَیٰ کالَّذِی ینفِقُ مَالَهُ رِ‌ئَاءَ النَّاسِ وَلَا یؤْمِنُ بِالله وَالْیوْمِ الْآخِرِ ۖ فَمَثَلُهُ معدودَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَیهِ تُرَ‌ابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَ‌کهُ صَلْدًا ۖ لَّا یقْدِرُ‌ونَ عَلَیٰ شَیءٍ مِّمَّا کسَبُوا ۗ وَاللهُ لَا یهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرِ‌ینَ﴿۲۶۴﴾
ای عده ای که ایمان آورده‌اید، صدقه‌های خویش را با اینجانبّت و آزار، فسخ مکنید، مانند هر کس مالش را برای عرض اندام به عموم، انفاق می‌نماید و به پروردگار و روز بازپسین ایمان ندارد. پس مَثَل وی همانند مَثَل سنگ خارایی میباشد که بر روی آن، خاکی [نشسته‌] میباشد و رگباری به آن رسیده و آن [سنگ‌] را مشقت بار و صاف بر مکان گذاشته میباشد. آن ها [ریاکاران‌] نیز از آنچه به دست آورده‌اند، منفعت‌ای نمی‌مارک، و معبود، مجموعه کافران را هدایت نمی‌نماید.
آیه ۲۶۴ سوره بقره
در زمینه ی این که از چه چیزهایی می بایست صدقه اعطا کرد، در نشانه‌ها قرآن و احادیث آمده میباشد: از طیبات صدقه بدهید؛ یعنی اموال تمیز و حلالی که فرد از راه و روش حلال آن‌ها را به دست میاورد، علاوه همت گردد از اموال پست و ناقابل در صدقه به کارگیری نشود؛ چون صدقه دادن برای تهیه کردن رضایت خداوند اعمال می گیرد که یک طرف آن بینوایان و فقیران، و طرف دیگرش پروردگار میباشد و در شرایطی که مؤمنان این مسائل را رعایت ننمایند، هم توهین به پروردگار میباشد و هم تحقیری نسبت به نیازمندان و بینوایان‌.[۲۴]قرآن کریم ومهربان در آیه ۲۶۷ سوره بقره [یادداشت ۳]صدقه دادن از چیزهای پاکیزه را به مؤمنان پیشنهاد کرده و میزان را دادن چیزی معلوم کرده که در حالتی‌که به خویشِ آدم بدهند با خیال و خاطر راحت و گرایش بگیرد خیر با بی میلی و دیده پوشی. قرائتی در تعبیر و تفسیر آیه گفته که مقصود از انفاق، رهايى از بخل میباشد، خیر رهايى از اشياى بى‌بها و ناخوشایند و وجدان آدم را بهترين معيار براى آشنایی پسنديده و ناپسند دانسته میباشد یعنی هر آنچه را مى‌پسندد كه به وی انفاق كنند، شايسته میباشد كه انفاق كند و در صورتی‌که آن‌را دوست نمى‌دارااست، شايسته‌ى انفاق نيست. [۲۵]

مقدار
در صدقه دادن فرد بایستی میانه روی را رعایت نماید؛ یعنی خیر به سیرتکامل‌ای باشد که در صدقه دادن حسودوبخیل باشد و خیر آن سیرتکامل صدقه دهد که برای خویش اختلال ساخت نماید.[۲۶][یادداشت ۴] مقدار دست‌کم صدقه به اقتدار فرد بستگی دارااست، حتی‌د‌ر بعضی احادیث یک جرعه آب هم تحت عنوان صدقه آورده شده میباشد.[۲۷]

نبی اکرم(ص) :
بر هر مسلمانى میباشد كه هر روز صدقه بدهد . پهنا شد : چه كسى اقتدار اين كار را دارااست؟ حضرت فرمود : برداشتن چيزهاى آسيب رسان از رمز رویه صدقه میباشد ؛ علامت دادن روش به كسى صدقه میباشد ، عيادت از بيمار صدقه میباشد ، فرمان به پر اسم و رسم صدقه میباشد ، نهى از منكر صدقه میباشد و درود را پاسخ دادن صدقه میباشد.

منبع: مجلسی، بحارالانوار، ج۷۵، ص۵۰.

اثر ها و برکات
احادیث اکثری درباره فضیلت و برکات صدقه نقل و فواید و اثرها زیاد برای آن نقل شده میباشد، برای مثال آنهاست:[۲۸]

غربت از بلا و مرگ بد
رفع بلا، هجران از مرگ سوء و... از اثر ها انفاق میباشد. امام باقر(ع) میفرماید: «صدقه هفتاد بلا را از بشر به دور می‌نماید و نیز مرگ سوء را از بشر بدور می‌کند؛ به دلیل آنکه مالک صدقه هیچ وقت با مرگ سوء از جهان نمی‌رود».[۲۹][۳۰]

امام باقر(ع)
اَلبِرُّ وَ الصَّدَقَةُ ینفیانِ الفَقرَ وَ یزیدانِ فِی العُمرِ وَ یدفَعانِ عَن صاحِبِهِما سَبعینَ میتَةَ سوءٍ (ترجمه: شغل نه و صدقه، فقر را می‌بَتیزهوش، بر قدمت می افزایند و هفتاد مرگ بد را از مالک خویش بدور می‌نمایند.)

اینجانب لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۶۶، ح ۱۷۲۹.

ارتفاع قدمت
نبی اکرم(ص) میفرماید: «صدقه و صله رحم شهرها را آباد می‌نماید و بر عمرها میافزاید.»[۳۱]

شفای بیمار
از سایر اثرها اساسی صدقه و انفاق، شفای بیمار میباشد. در حدیثی از معصومان(ع) آمده میباشد: «بیمارانِ خویش را بوسیله صدقه معالجه فرمائید». و در حدیث دیگری میخوانیم که مستحب میباشد بیمار با دست خویش صدقه بدهد.[۳۲]

دورکننده فقر
از امام باقر(ع) نقل گردیده‌است که میفرماید: «خیر و خوبی و صدقه مخفی فقر را به دور می‌نماید...» [۳۳]

اثرها معنوی صدقه
از لحاظ قرآن صدقه در خط مش آفریدگار، تجارتی پرسود و معامله‌ای گران بها میباشد که موجب جلب جایزه‌های کبیر و وصال به فردوس الهی گردیده، بشر را از هول و خوف قیامت ایمن نموده و موجب نجات از عذاب دردناک الهی میگردد.[۳۴]

دفع نحوست
نبی(ص) می فرماید: هرگاه شب را به صبح آوردی، صدقه‌ای بده تا نحسی آن روز را از تو به دور نماید و هرگاه روز را به شب آوردی، صدقه‌ای بده تا نحسی آن شب را از تو به دور نماید.[۳۵]

استدلال عبور از صراط
امام درستگو(ع) می فرماید: در طلب گذر از صراط بودم پس آن را در صدقه دادن یافتم.[۳۶]

مایه تضمین پردیس
امیرالمؤمنین (ع) میفرماید: برای شش دسته پردیس را تضمین میکنم. یکی از مردی که صدقه‌ای را کنار بگذارد که بدهد، البته بمیرد؛ پس وی اهل پردیس میباشد. پنج مجموعه دیگر اینان‌اند: عیادت‌کننده از مریض، جهادگر، حج‌گزار، راهی نماز آدینه و راهی مراسم‌تدفین که بمیرند و به منزل گشوده نگردند.

چگونگی صدقه دادن
دو نحوه ناپسند از لحاظ قرآن:
معبود از دو طریق در صدقه‌دادن نهی نموده است:.[۱۸]

صدقه برای دورویی و عرض اندام باشد. در اینگونه موردی صدقه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد از به عبارتی آغاز فسخ میگردد.
صدقه‌ای که بعداً با منت و اذیت، اجر و ارزشش از دربین می‌رود.
فسخ بودن این دو عهد صدقه از این رو میباشد که برای رضای معبود جاری ساختن نشده یا این که در‌حالتی که هم برای رضای پروردگار بوده، فرد نتوانسته نیت خویش را خالص نگه دارااست و با منت و اذیت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آن را فسخ نموده است.[۱۹]

دو نحوه پسندیده از حیث قرآن:
پروردگار در قرآن دو قول صدقه دادن را مطرح کرده و هر دو را ستوده میباشد:

صدقه مخفی:بشر را از ریاودورویی به دور می‌سازد و آبروی بینوا محفوظ می ماند و بینوا حس ذلت و خفت نمی‌نماید. از‌آنجا‌که بنای آئین بر اخلاص میباشد، هرآنچه شغل خالص‌خیس باشد، فضیلت بیشتری آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دارااست و به همین جهت خدای سبحان صدقه نهفته را بر صدقه علنی ترجیح داده و می فرماید:«در حالتی که مخفیانه صدقه دهید برایتان خوب میباشد».[۲۰]
صدقه آشکار: که تشویق و دعوت عملی عموم به شغل نیک و مایه دلگرمی فقرا و مساکین میباشد؛ به این دلیل که میبینند در جامعه عده ای می باشند که به هم اکنون آنها ترحم می‌نمایند؛ همینطور این شغل منجر میشود روحیه یأس و ناامیدی از فقرا برود.[۲۱]
مصادیق صدقه
صدقه کادو‌ای میباشد که از طرف اشخاص حقیقی و واقعی یا این که حقوقی به خواسته خیریه و سود‌مند شدن اشخاص دیگر، داده می گردد.صدقه ممکن میباشد به طور‌های وجه عیب گیری، سرویس ها، وسایل مستعمل یا این که به کار گیری نشده‌ای مانند پوشاک، اثاثیه‌بازی، غذا و رسانگر، امداد‌های ضروری به عنوان مثال امداد‌های بشر‌صمیمانه، امداد به پیشرفت و نیازهای ضروری تن بشر مانند خون و لینک و پیوند اندام و...باشد.فرستاده خداوند (ص) فرمود: هر معروفی صدقه به شمار می‌آ‌ید و هر آنچه را که مؤمن برای خویش و خانواده و همسرش هزینه نماید و نیز هر آنچه با آن آبروی خویش را محافظت نماید برایش صدقه نوشته می‌گردد.[۲۲] در روایتی فرستاده معبود(ص) فرمود: هر مسلمانی هر روز می بایست صدقه‌ای بدهد و زیرا پرسیدند چه کسی اقتدار این فعالیت را دارااست فرمود: برداشتن چيزهاى آسيب رسان از راز راه و روش صدقه میباشد؛ نماد دادن خط مش به كسى صدقه میباشد، عيادت از بيمار صدقه میباشد، دستور به دارای اسم و رسم صدقه میباشد، نهى از منكر صدقه میباشد و درود را پاسخ دادن صدقه میباشد. [۲۳] [یادداشت ۲]

یا این که أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِمعدود بِالْمَنِّ وَالْأَذَیٰ کالَّذِی ینفِقُ مَالَهُ رِ‌ئَاءَ النَّاسِ وَلَا یؤْمِنُ بِالله وَالْیوْمِ الْآخِرِ ۖ فَمَثَلُهُ معدودَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَیهِ تُرَ‌ابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَ‌کهُ صَلْدًا ۖ لَّا یقْدِرُ‌ونَ عَلَیٰ شَیءٍ مِّمَّا کسَبُوا ۗ وَاللهُ لَا یهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرِ‌ینَ﴿۲۶۴﴾
ای عده ای که ایمان آورده‌اید، صدقه‌های خویش را با اینجانبّت و آزار، فسخ مکنید، مانند هر کس مالش را برای عرض اندام به عموم، انفاق می‌نماید و به پروردگار و روز بازپسین ایمان ندارد. پس مَثَل وی همانند مَثَل سنگ خارایی میباشد که بر روی آن، خاکی [نشسته‌] میباشد و رگباری به آن رسیده و آن [سنگ‌] را مشقت بار و صاف بر مکان گذاشته میباشد. آن ها [ریاکاران‌] نیز از آنچه به دست آورده‌اند، منفعت‌ای نمی‌مارک، و معبود، مجموعه کافران را هدایت نمی‌نماید.
آیه ۲۶۴ سوره بقره
در زمینه ی این که از چه چیزهایی می بایست صدقه اعطا کرد، در نشانه‌ها قرآن و احادیث آمده میباشد: از طیبات صدقه بدهید؛ یعنی اموال تمیز و حلالی که فرد از راه و روش حلال آن‌ها را به دست میاورد، علاوه همت گردد از اموال پست و ناقابل در صدقه به کارگیری نشود؛ چون صدقه دادن برای تهیه کردن رضایت خداوند اعمال می گیرد که یک طرف آن بینوایان و فقیران، و طرف دیگرش پروردگار میباشد و در شرایطی که مؤمنان این مسائل را رعایت ننمایند، هم توهین به پروردگار میباشد و هم تحقیری نسبت به نیازمندان و بینوایان‌.[۲۴]قرآن کریم ومهربان در آیه ۲۶۷ سوره بقره [یادداشت ۳]صدقه دادن از چیزهای پاکیزه را به مؤمنان پیشنهاد کرده و میزان را دادن چیزی معلوم کرده که در حالتی‌که به خویشِ آدم بدهند با خیال و خاطر راحت و گرایش بگیرد خیر با بی میلی و دیده پوشی. قرائتی در تعبیر و تفسیر آیه گفته که مقصود از انفاق، رهايى از بخل میباشد، خیر رهايى از اشياى بى‌بها و ناخوشایند و وجدان آدم را بهترين معيار براى آشنایی پسنديده و ناپسند دانسته میباشد یعنی هر آنچه را مى‌پسندد كه به وی انفاق كنند، شايسته میباشد كه انفاق كند و در صورتی‌که آن‌را دوست نمى‌دارااست، شايسته‌ى انفاق نيست. [۲۵]

مقدار
در صدقه دادن فرد بایستی میانه روی را رعایت نماید؛ یعنی خیر به سیرتکامل‌ای باشد که در صدقه دادن حسودوبخیل باشد و خیر آن سیرتکامل صدقه دهد که برای خویش اختلال ساخت نماید.[۲۶][یادداشت ۴] مقدار دست‌کم صدقه به اقتدار فرد بستگی دارااست، حتی‌د‌ر بعضی احادیث یک جرعه آب هم تحت عنوان صدقه آورده شده میباشد.[۲۷]

نبی اکرم(ص) :
بر هر مسلمانى میباشد كه هر روز صدقه بدهد . پهنا شد : چه كسى اقتدار اين كار را دارااست؟ حضرت فرمود : برداشتن چيزهاى آسيب رسان از رمز رویه صدقه میباشد ؛ علامت دادن روش به كسى صدقه میباشد ، عيادت از بيمار صدقه میباشد ، فرمان به پر اسم و رسم صدقه میباشد ، نهى از منكر صدقه میباشد و درود را پاسخ دادن صدقه میباشد.

منبع: مجلسی، بحارالانوار، ج۷۵، ص۵۰.

اثر ها و برکات
احادیث اکثری درباره فضیلت و برکات صدقه نقل و فواید و اثرها زیاد برای آن نقل شده میباشد، برای مثال آنهاست:[۲۸]

غربت از بلا و مرگ بد
رفع بلا، هجران از مرگ سوء و... از اثر ها انفاق میباشد. امام باقر(ع) میفرماید: «صدقه هفتاد بلا را از بشر به دور می‌نماید و نیز مرگ سوء را از بشر بدور می‌کند؛ به دلیل آنکه مالک صدقه هیچ وقت با مرگ سوء از جهان نمی‌رود».[۲۹][۳۰]

امام باقر(ع)
اَلبِرُّ وَ الصَّدَقَةُ ینفیانِ الفَقرَ وَ یزیدانِ فِی العُمرِ وَ یدفَعانِ عَن صاحِبِهِما سَبعینَ میتَةَ سوءٍ (ترجمه: شغل نه و صدقه، فقر را می‌بَتیزهوش، بر قدمت می افزایند و هفتاد مرگ بد را از مالک خویش بدور می‌نمایند.)

اینجانب لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۶۶، ح ۱۷۲۹.

ارتفاع قدمت
نبی اکرم(ص) میفرماید: «صدقه و صله رحم شهرها را آباد می‌نماید و بر عمرها میافزاید.»[۳۱]

شفای بیمار
از سایر اثرها اساسی صدقه و انفاق، شفای بیمار میباشد. در حدیثی از معصومان(ع) آمده میباشد: «بیمارانِ خویش را بوسیله صدقه معالجه فرمائید». و در حدیث دیگری میخوانیم که مستحب میباشد بیمار با دست خویش صدقه بدهد.[۳۲]

دورکننده فقر
از امام باقر(ع) نقل گردیده‌است که میفرماید: «خیر و خوبی و صدقه مخفی فقر را به دور می‌نماید...» [۳۳]

اثرها معنوی صدقه
از لحاظ قرآن صدقه در خط مش آفریدگار، تجارتی پرسود و معامله‌ای گران بها میباشد که موجب جلب جایزه‌های کبیر و وصال به فردوس الهی گردیده، بشر را از هول و خوف قیامت ایمن نموده و موجب نجات از عذاب دردناک الهی میگردد.[۳۴]

دفع نحوست
نبی(ص) می فرماید: هرگاه شب را به صبح آوردی، صدقه‌ای بده تا نحسی آن روز را از تو به دور نماید و هرگاه روز را به شب آوردی، صدقه‌ای بده تا نحسی آن شب را از تو به دور نماید.[۳۵]

استدلال عبور از صراط
امام درستگو(ع) می فرماید: در طلب گذر از صراط بودم پس آن را در صدقه دادن یافتم.[۳۶]

مایه تضمین پردیس
امیرالمؤمنین (ع) میفرماید: برای شش دسته پردیس را تضمین میکنم. یکی از مردی که صدقه‌ای را کنار بگذارد که بدهد، البته بمیرد؛ پس وی اهل پردیس میباشد. پنج مجموعه دیگر اینان‌اند: عیادت‌کننده از مریض، جهادگر، حج‌گزار، راهی نماز آدینه و راهی مراسم‌تدفین که بمیرند و به منزل گشوده نگردند.